Yassi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 102-b. — ziyouz.com
Yassi YASSI, Yassi (asli — Saksi) — 1) Turkiston şahrining eski nomi. Bu haqda Mahmud ibn Vali (17-asr) «Bahr ulasror» («Sirlar dengizi») asarida quyidagi ma'lumotlarni keltiradi: «Hozirgi Turkiston — bu Saksi şahri, avom xalq uni Yassi deb ataydi». Arab geograflarining yozişiça, Ya. örnida 10-asrda Şavğar şahri bölgan. 11 — 12-asrlarda Ya. nomi tarixiy manbalarda uçraydi. Amir Temur va şemuriylar davrida qişloq(qarya). 1397 yil Sohibqiron Ya.ga kelib şayx Ahmad Yassaviy mozorini tavof qilgan va uning mozori ustiga maqbara solişni buyurgan. Maqbara 2 yilda qurib bitkazilgan (q. Yassaviy maqbarasi majmuasi). Sohibqiron Xitoyga yuriş qilganida (1404 yilnoyab.) qöşinning amirzoda Sulton Husayn boşçiligidagi söl qanoti Ya. va Sabronda qişlaganlar. Daşti Qipçoq va Movarounnahr aholisi tomonidan muqaddas şahar sifatida e'zozlanib kelingan va Ahmad Yassaviyga nisbat berilib Hazrat, Turkiston, Turkiston ota kabi nomlar bilan ham atalib kelingan. 17-asr oxiri — 18-asrdan Ya.nomi manbalarda uçramaydi; 2) Farğona vodiysining şarqida joylaşgan dovon va uning atrofidagi viloyat — Yassi Dabon, Yassi dovon, Yassi viloyati. Nizomiddin Şomiynmnt «Zafarnoma»sida yozilişiça, Sohibqiron 1376 yil erta bahorda Qamariddinta qarşi Möğulistonga yuriş qilganida Ya. viloyati va dovonidan ötgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯССИ, Йасси (асли — Сакси) — 1) Туркистон шаҳрининг эски номи. Бу ҳақда Маҳмуд ибн Вали (17-аср) «Баҳр уласрор» («Сирлар денгизи») асарида қуйидаги маълумотларни келтиради: «Ҳозирги Туркистон — бу Сакси шаҳри, авом халқ уни Ясси деб атайди». Араб географларининг ёзишича, Я. ўрнида 10-асрда Шавғар шаҳри бўлган. 11 — 12-асрларда Я. номи тарихий манбаларда учрайди. Амир Темур ва шемурийлар даврида қишлоқ(қаръя). 1397 йил Соҳибқирон Я.га келиб шайх Аҳмад Яссавий мозорини тавоф қилган ва унинг мозори устига мақбара солишни буюрган. Мақбара 2 йилда қуриб битказилган (қ. Яссавий мақбараси мажмуаси). Соҳибқирон Хитойга юриш қилганида (1404 йилнояб.) қўшиннинг амирзода Султон Ҳусайн бошчилигидаги сўл қаноти Я. ва Сабронда қишлаганлар. Дашти Қипчоқ ва Мовароуннаҳр аҳолиси томонидан муқаддас шаҳар сифатида эъзозланиб келинган ва Аҳмад Яссавийга нисбат берилиб Ҳазрат, Туркистон, Туркистон ота каби номлар билан ҳам аталиб келинган. 17-аср охири — 18-асрдан Я.номи манбаларда учрамайди; 2) Фарғона водийсининг шарқида жойлашган довон ва унинг атрофидаги вилоят — Йасси Дабон, Ясси довон, Ясси вилояти. Низомиддин Шомийнмнт «Зафарнома»сида ёзилишича, Соҳибқирон 1376 йил эрта баҳорда Қамариддинта қарши Мўғулистонга юриш қилганида Я. вилояти ва довонидан ўтган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.