Zomin tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Zomin tumani — Özbekistonning Jizzax viloyati tarkibidagi tuman. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 29-sentabrda taşkil etilgan; 1962-yil 24-dekabrda Jizzax tumani bilan qöşib yuborilgan va 1964-yil 31-dekabrda yana alohida tuman sifatida tiklangan. ÖzME maydonini 2,87 ming km² deb körsatadi. Markazi — Zomin şaharçasi.1
Çegaralari va tarkibi
1,3Tuman şimolda Zarbdor, ğarbda Baxmal va Jizzax, şarq va şimoli-şarqda Yangiobod tumanlari bilan, janubi-şarqda esa Tojikiston bilan tutaşadi. ÖzME'ga köra, tumanda ikkita şaharça — Daştobod va Zomin hamda ön bitta qişloq fuqarolar yiğini (Beşkubi, Gulşan, Duoba, Obihayot, Toşkesgan, Şirin, Ğallakor va boşqalar) bor.
Tabiati
1,3Tumanning şimoliy, markaziy va şarqiy qismlari pasttekislik, janubi-ğarbi esa qir, adir va toğlardan iborat; yer yuzasi şimoldan janubga tomon asta kötarilib boradi. Adirlar qumtoş, mergel va lyossdan tuzilgan, ustini çaqirtoş qoplagan. Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq va quruq, qişi nisbatan sovuq. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −1,5°, iyulniki 32°, yillik yoğin 350—360 mm, vegetatsiya davri 240 kun.
Ekinlarni suğoriş uçun Zominsoy, Aççisoy, Peşağarsoy, Uvolsoy va boşqa soylar suvidan foydalaniladi; ularning bir qismi yozda qurib qoladi, bahorda esa töla oqadi. Adirlarda turli xil böz tuproqlar tarqalgan. Janubdagi Turkiston toğlarida qalin arçazorlar va tabiiy örmonlar saqlangan. Şu hududda Zomin toğ-örmon davlat qöriqxonasi va Zomin xalq boği joylaşgan. Ayiq, silovsin, böri, arxar, kiyik, burgut, loçin, kaklik kabi hayvon va quşlar yaşaydi.
Aholisi
1,3ÖzME ma'lumotiga köra, 2001-yilda tumanda 120 ming kişi yaşagan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2020-yilda aholi soni 165 100 kişiga yetgan, aholining aksariyati qişloqlarda istiqomat qiladi. Şu manbaga köra, aholining 93 foizdan köproğini özbeklar taşkil etadi, ikkinçi örinda qirğizlar turadi; rus, tatar, tojik va boşqa xalqlar vakillari ham bor.
Xöjaligi
1,3Qişloq xöjaligida ğallaçilik va çorvaçilik yetakçi örinda turadi. ÖzME'ga köra, dehqonçilik qilinadigan yerlar 197 ming gektarni taşkil etadi; ğalla, sabzavot, poliz ekinlari, kartoşka va yem-xaşak yetiştiriladi, tokzor va köçatzorlar bor. Qoramol, qöy-eçki (jumladan qoraköl qöylari), ot va parranda boqiladi. Tumanda ikkita örmon xöjaligi va köplab kiçik korxonalar işlaydi.
Toğli hududning musaffo havosi Zominni dam oliş maskaniga aylantirgan. Özbekça Vikipediyaga köra, bu yerdagi 500 örinli «Zomin» sihatgohi 1979—1988-yillarda qurilgan.
Tarixi va madaniyati
1,3ÖzME'ga köra, tuman hududidan qadimda Buyuk ipak yöli ötgan. Ustruşona, Zomin, Peşağar kabi tarixiy maskanlar, eski qal'a xarobalari va qadimiy qabristonlar saqlanib qolgan. Tumanda 70 dan ortiq umumta'lim maktabi, litsey, gimnaziya, kutubxonalar, şifoxonalar va ölkaşunoslik muzeyi faoliyat körsatadi. ÖzME'ga köra, 1932-yildan «Şarq tongi» gazetasi naşr etiladi. Hududdan Toşkent—Samarqand temir yöli ötadi, Zomindan Toşkent, Jizzax va Gulistonga avtobuslar qatnaydi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Zomin tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3826 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAZomin tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3826
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3826
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Zomin tumaniuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 125–126-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 125–126-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.