Ab
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 1–2-b. — ziyouz.com
Ab AB, abun — arabça ota, padar sözining izofaga kirişmagan, noaniq va boş kelişikdagi şakli. Uning izofaga kirişgan, aniq va boş kelişikdagi şakli — Abu. 1. Arablar, şuningdek islom olamidagi boşqa xalqlar kunyalari tarkibiga kiruvçi söz. Mas, Abu Ali ibn Sino, Abu Rayhon Beruniy va b. «Abu» b-n kelgan ism şaxsning otasi ekanligini, «ibn» b-n kelgan ism esa şaxsning öğli ekanligini bildiradi. «Abu» sözi turdoş ot ma'nosida ham işlatiladi. Bunda u kunya bölmaydi. Mas, «Abunnazzora — «közoynak otasi» (ya'ni közoynak taqib yuradigan kişi). Ba'zan «Abu» sözi hayvonlar va jonsiz narsalarga nisbatan ham qöllaniladi. Mac, «Abu riyoh» — «şamol otasi» (ya'ni kaysi tomondan şamol esayotganligini körsatuvçi temir parrak) (flyuger); «Abulyaqzon» — xöroz. Köpgina adabiy söz va atamalar qatori «Abu» sözi ham özbek adabiy tilida 9—10 a.lardan boşlab turkiy söz va atamalar b-n yonma-yon, goh ularning örnida qöllanila boşlangan. Mas, Alişer Navoiy quyidagi şe'riy baytida «bobo» sözi örnida arabça «jadd» va «ota» sözi örnida «ab» sözini qöllagan.
Degaç abjad, boşiğa uyrulurlar —
Qamar birla quyoş, ya'ni jadu ab.
2. Qad. turkiy tilidagi kömakçilardan biri. Yozuvda ikkinçi harf «b» yozilsa ham, talaffuzda «p» aytiladi; «ap ezgu» («juda yaxşi»), «ap ak» («oppok») (Mahmud Koşğariy. Devonu luğotit turk, 1-j. T., 1960, 70-6.).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБ, абун — арабча ота, падар сўзининг изофага киришмаган, ноаниқ ва бош келишикдаги шакли. Унинг изофага киришган, аниқ ва бош келишикдаги шакли — Абу. 1. Араблар, шунингдек ислом оламидаги бошқа халқлар кунялари таркибига кирувчи сўз. Мас, Абу Али ибн Сино, Абу Райҳон Беруний ва б. «Абу» б-н келган исм шахснинг отаси эканлигини, «ибн» б-н келган исм эса шахснинг ўғли эканлигини билдиради. «Абу» сўзи турдош от маъносида ҳам ишлатилади. Бунда у куня бўлмайди. Мас, «Абунназзора — «кўзойнак отаси» (яъни кўзойнак тақиб юрадиган киши). Баъзан «Абу» сўзи ҳайвонлар ва жонсиз нарсаларга нисбатан ҳам қўлланилади. Mac, «Абу риёҳ» — «шамол отаси» (яъни кайси томондан шамол эсаётганлигини кўрсатувчи темир паррак) (флюгер); «Абуляқзон» — хўроз. Кўпгина адабий сўз ва атамалар қатори «Абу» сўзи ҳам ўзбек адабий тилида 9—10 а.лардан бошлаб туркий сўз ва атамалар б-н ёнма-ён, гоҳ уларнинг ўрнида қўлланила бошланган. Мас, Алишер Навоий қуйидаги шеърий байтида «бобо» сўзи ўрнида арабча «жадд» ва «ота» сўзи ўрнида «аб» сўзини қўллаган.
Дегач абжад, бошиға уйрулурлар —
Қамар бирла қуёш, яъни жаду аб.
2. Қад. туркий тилидаги кўмакчилардан бири. Ёзувда иккинчи ҳарф «б» ёзилса ҳам, талаффузда «п» айтилади; «ап эзгу» («жуда яхши»), «ап ак» («оппок») (Маҳмуд Кошғарий. Девону луғотит турк, 1-ж. Т., 1960, 70-6.).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.