Abadiy qorlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 3-b. — ziyouz.com
Abadiy qorlar - yil böyi erimay yotadigan muz va qor qoplami. Issiq va mö'tadil ölkalarda baland toğ va yassi toğ çöqqilarida, qutbiy ölkalarda — tekisliklarda ham uçraydi. Yil davomida yoğadigan qattiq atmosfera yoğinining öşa joyning relyef va ikdim şaroitida erib yoki buğlanib ketadigan miqdoridan ortişi hisobiga yuzaga keladi. A.q.ning faqat eng yuqoridagi yuza qatlamigina qordan iborat, çuqurlaşgan sari, ustki qatlamlar bosimi tufayli firn (qotgan qor) va muzga aylanadi. A.q.ning eng quyi çegarasi qor çegarasi deb ataladi. A.q.ning yuzasi köp hollarda şu joy relyefini silliklangan tarzda aks ettiradi; şu b-n birga A.q.ning öziga taallukli mikrorelyef şakllari ham (seraklar, eriş egatlari, uyali qor) mavjud. Tekis yuzalarda şamol qorlardan turli qor uyumlarini şakllantiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБАДИЙ ҚОРЛАР - йил бўйи эримай ётадиган муз ва қор қоплами. Иссиқ ва мўътадил ўлкаларда баланд тоғ ва ясси тоғ чўққиларида, қутбий ўлкаларда — текисликларда ҳам учрайди. Йил давомида ёғадиган қаттиқ атмосфера ёғинининг ўша жойнинг рельеф ва икдим шароитида эриб ёки буғланиб кетадиган миқдоридан ортиши ҳисобига юзага келади. А.қ.нинг фақат энг юқоридаги юза қатламигина қордан иборат, чуқурлашган сари, устки қатламлар босими туфайли фирн (қотган қор) ва музга айланади. А.қ.нинг энг қуйи чегараси қор чегараси деб аталади. А.қ.нинг юзаси кўп ҳолларда шу жой рельефини силликланган тарзда акс эттиради; шу б-н бирга А.қ.нинг ўзига тааллукли микрорельеф шакллари ҳам (сераклар, эриш эгатлари, уяли қор) мавжуд. Текис юзаларда шамол қорлардан турли қор уюмларини шакллантиради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.