Abdulazizxon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 12-b. — ziyouz.com
Abdulazizxon (1509-1550) -Şayboniylardan. Ubaydullaxonning öğli, Xorazm hokimi (1538—39). Otasining vafoti (1539)dan söng mamlakatda ikkihokimiyatçilik vujudga kelib, A. Buxoro xoni (1540—50), Köçkunçixonning öğli Abdullatifxon esa Samarqand xoni (1540—1551) bölgan. A. öz hukmronligi davrida davlat va aholi manfaatlarini közlab qator islohotlar ötkazgan, ayrim soliqlar (tanob puli, tafovut, tavfiri va b.) ni bekor qilgan, Buxoro atrofini yangi mudofaa devori b-n öraşga kirişgan (uni Abdullaxon II qurib bitkazgan bölib, 20-a. boşlarigaça saqlangan). Bundan taşqari u Buxoroda Madrasa, ulkan kutubxona, Bahouddin Naqşband qabristonida xonaqolar qurdirgan.
A. ilm va şe'riyat ahlining homiysi, öta taqvodor inson bölib, tasavvuf olimi — Şayx Jalol (7—1549) ning muridi edi. U benazir husnixat sohibi bölgan, «Aziziy» taxallusi b-n ğazallar bitgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБДУЛАЗИЗХОН (1509-1550) -Шайбонийлардан. Убайдуллахоннинг ўғли, Хоразм ҳокими (1538—39). Отасининг вафоти (1539)дан сўнг мамлакатда иккиҳокимиятчилик вужудга келиб, А. Бухоро хони (1540—50), Кўчкунчихоннинг ўғли Абдуллатифхон эса Самарқанд хони (1540—1551) бўлган. А. ўз ҳукмронлиги даврида давлат ва аҳоли манфаатларини кўзлаб қатор ислоҳотлар ўтказган, айрим солиқлар (таноб пули, тафовут, тавфири ва б.) ни бекор қилган, Бухоро атрофини янги мудофаа девори б-н ўрашга киришган (уни Абдуллахон II қуриб битказган бўлиб, 20-а. бошларигача сақланган). Бундан ташқари у Бухорода Мадраса, улкан кутубхона, Баҳоуддин Нақшбанд қабристонида хонақолар қурдирган.
А. илм ва шеърият аҳлининг ҳомийси, ўта тақводор инсон бўлиб, тасаввуф олими — Шайх Жалол (7—1549) нинг муриди эди. У беназир ҳуснихат соҳиби бўлган, «Азизий» тахаллуси б-н ғазаллар битган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.