Abdurahim Nizoriy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 41–42-b. — ziyouz.com
Abdurahim Nizoriy (1770, Qaşqar — 1848, Turfon) — uyğur şoiri, xattot. Qaşqar hokimi Zuhriddinbek saroyida boş mirza bölgan. Qaşqar, Xötan, Uçturfon, Kuçor va Turfon kabi ş.larda madrasalar qurdirgan, adabiyot, san'atga doir asarlarni töplagan. Maktab va madrasalar uçun Hofiz va Navoiy asarlari asosida «Xöja Hofiz», «Navoiy» nomli darsliklar tuzgan (1805). Uyğur adabiyotida birinçi bölib töqqiz doston («Farhod va Şirin», «Layli va Majnun», «Vomiq va Uzro», «Çahor darveş», «Mahzun va Gulniso», «Mas'ud va Diloro», «Robiya va Sa'din», «Durr un-najot», «Malika va şoh»)dan iborat «Muhabbat dostonlari» turkumini yaratgan. Har bir doston deboçasida Navoiy haqida sözlab uning dostonlaridan namunalar keltirgan. Ijodiy merosi 20 ga yaqin doston, 80 dan ziyod muxammas (40 taçasi Navoiy ğazallariga boğlangan), bir qança qissa, qasida va b.dan iborat. U Navoiy, Umar Xayyom, Hofiz, Bedil şe'rlarini, «Şohnoma»ni, «Ming bir keça»ning 370 dan ortiq hikoyatini uyğur tiliga tarjima qilgan. Navoiy kulliyotining A. N. köçirgan nodir nusxasi Özbekiston FA Qölyozmalar in-tida saqlanadi (inv. № 136).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБДУРАҲИМ НИЗОРИЙ (1770, Қашқар — 1848, Турфон) — уйғур шоири, хаттот. Қашқар ҳокими Зуҳриддинбек саройида бош мирза бўлган. Қашқар, Хўтан, Учтурфон, Кучор ва Турфон каби ш.ларда мадрасалар қурдирган, адабиёт, санъатга доир асарларни тўплаган. Мактаб ва мадрасалар учун Ҳофиз ва Навоий асарлари асосида «Хўжа Ҳофиз», «Навоий» номли дарсликлар тузган (1805). Уйғур адабиётида биринчи бўлиб тўққиз достон («Фарҳод ва Ширин», «Лайли ва Мажнун», «Вомиқ ва Узро», «Чаҳор дарвеш», «Маҳзун ва Гулнисо», «Масъуд ва Дилоро», «Робия ва Саъдин», «Дурр ун-нажот», «Малика ва шоҳ»)дан иборат «Муҳаббат достонлари» туркумини яратган. Ҳар бир достон дебочасида Навоий ҳақида сўзлаб унинг достонларидан намуналар келтирган. Ижодий мероси 20 га яқин достон, 80 дан зиёд мухаммас (40 тачаси Навоий ғазалларига боғланган), бир қанча қисса, қасида ва б.дан иборат. У Навоий, Умар Хайём, Ҳофиз, Бедил шеърларини, «Шоҳнома»ни, «Минг бир кеча»нинг 370 дан ортиқ ҳикоятини уйғур тилига таржима қилган. Навоий куллиётининг А. Н. кўчирган нодир нусхаси Ўзбекистон ФА Қўлёзмалар ин-тида сақланади (инв. № 136).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.