Abissal yotqiziqlar
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 52-b. — ziyouz.com
Abissal yotqiziqlar - hoz. zamonda Tinç, Atlantika va Hind okeanlari tubining katta (90%) qismida hosil bölgan çökindilar. Bunday yotqiziklar köpinça 3 km dan ortiq çuqurlikda oksidlaniş muhitida paydo böladi. A.yo.: 1) mayda hayvon organizmlarining skletlaridan; 2) quruqlikdan şamol yoki dengiz oqimi natijasida keltirilgan mineral zarraçalardan, suv osti va suv usti vulkan jinslaridan, kosmik çanglardan taşkil topadi. Suv organizmlarining okean tubida tezda parçalanib ketişi uçun kimyoviy şaroit bölmasa, u holda organik balçiqlar hosil böladi. Lekin organizmlar okean tubida kam bölsa yoki oksidlaniş muhitida ularning skeletlari tezda erib ketsa, u holda köproq anorganik mineral yotqiziqlar vujudga keladi. Agar bu yotqiziklar tarkibida temir bölsa, temirning oksidlanişi natijasida loy çökindilari qizil rangga böyaladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБИССАЛ ЁТҚИЗИҚЛАР - ҳоз. замонда Тинч, Атлантика ва Ҳинд океанлари тубининг катта (90%) қисмида ҳосил бўлган чўкиндилар. Бундай ётқизиклар кўпинча 3 км дан ортиқ чуқурликда оксидланиш муҳитида пайдо бўлади. А.ё.: 1) майда ҳайвон организмларининг склетларидан; 2) қуруқликдан шамол ёки денгиз оқими натижасида келтирилган минерал заррачалардан, сув ости ва сув усти вулкан жинсларидан, космик чанглардан ташкил топади. Сув организмларининг океан тубида тезда парчаланиб кетиши учун кимёвий шароит бўлмаса, у ҳолда органик балчиқлар ҳосил бўлади. Лекин организмлар океан тубида кам бўлса ёки оксидланиш муҳитида уларнинг скелетлари тезда эриб кетса, у ҳолда кўпроқ анорганик минерал ётқизиқлар вужудга келади. Агар бу ётқизиклар таркибида темир бўлса, темирнинг оксидланиши натижасида лой чўкиндилари қизил рангга бўялади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.