Abri bahor
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 58-b. — ziyouz.com
Abri bahor (fors- bulut) - kitobat san'atiaa qölyozma kitob sahifalarini bezaş san'ati; şuningdek şu usulda yaratilgan tasvir. Maxsus idişdagi daraxt yelimining suvdagi eritmasiga yelim va boşqalar b-n aralaştirib tayyorlangan turli rangdagi böyoklar möyqalam yordamida navbati b-n (töq rangdan oç rangga qarab) so-iladi. Maxsus taroq vositasida turli rasm (tasvir)lar hosil qilib taralgan yelim yuzasidagi böyoqlar ustiga sur qoğoz yopiladi; bir neça daqiqadan söng u ohista olinib, qoğozdagi suyuqlik oqib tuşişi uçun bir uçidan osib qöyiladi, keyin soya joyda quritiladi. A.b.ning egri-bugri çiziqli mavhum gullaridan taşqari mujassamotga ustalar turli handasiy şakllar, ösimliksimon mavzular, hatto şe'riy parçalar ham kiritişgan. A.b. gullari biri ikkinçisini takrorlamagan. Faqat mohir ustalargina aynan bir naqşni bir neça marta takroran yaratişga erişgan. Ustalar tomonidan tilla zarralar b-n işlangan A.b. qoğozi ham tayyorlangan. Qölyozma kitoblarni bu usulda bezatiş Hirot kitobat san'atida taraqqiy etdi, 16 — 17-a. larda keng tarqaldi. Tabriz, Qazvin, Isfahon va b.da şu usulda bezatib tayyorlangan qölyozmalar uçraydi.
Xoz. kunda unutilib ketgan A.b. san'atini qaytadan tiklaşga urinişlar böldi. Jumladan, Özbekistonda 1991 y. A.b. san'atini tiklagan Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tining bir guruh ilmiy xodimlari (A. Madraimov, Ş. Muhammadjonov, M. Salimov va b.) şu usulda bezatilgan bir neça qölyozma kitoblarni qayta tikladilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБРИ БАҲОР (форс- булут) - китобат санъатиаа қўлёзма китоб саҳифаларини безаш санъати; шунингдек шу усулда яратилган тасвир. Махсус идишдаги дарахт елимининг сувдаги эритмасига елим ва бошқалар б-н аралаштириб тайёрланган турли рангдаги бўёклар мўйқалам ёрдамида навбати б-н (тўқ рангдан оч рангга қараб) со-илади. Махсус тароқ воситасида турли расм (тасвир)лар ҳосил қилиб таралган елим юзасидаги бўёқлар устига сур қоғоз ёпилади; бир неча дақиқадан сўнг у оҳиста олиниб, қоғоздаги суюқлик оқиб тушиши учун бир учидан осиб қўйилади, кейин соя жойда қуритилади. А.б.нинг эгри-бугри чизиқли мавҳум гулларидан ташқари мужассамотга усталар турли ҳандасий шакллар, ўсимликсимон мавзулар, ҳатто шеърий парчалар ҳам киритишган. А.б. гуллари бири иккинчисини такрорламаган. Фақат моҳир усталаргина айнан бир нақшни бир неча марта такроран яратишга эришган. Усталар томонидан тилла зарралар б-н ишланган А.б. қоғози ҳам тайёрланган. Қўлёзма китобларни бу усулда безатиш Ҳирот китобат санъатида тараққий этди, 16 — 17-а. ларда кенг тарқалди. Табриз, Қазвин, Исфаҳон ва б.да шу усулда безатиб тайёрланган қўлёзмалар учрайди.
Хоз. кунда унутилиб кетган А.б. санъатини қайтадан тиклашга уринишлар бўлди. Жумладан, Ўзбекистонда 1991 й. А.б. санъатини тиклаган Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тининг бир гуруҳ илмий ходимлари (А. Мадраимов, Ш. Муҳаммаджонов, М. Салимов ва б.) шу усулда безатилган бир неча қўлёзма китобларни қайта тикладилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.