Abul Hasan Marzubon öğli Baxmanyor
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 150–151-b. — ziyouz.com
Baxmanyor Abul Hasan Marzubon öğli (? — 1067) — ozarbayjon faylasufi. Ibn Sinoning şoğirdi. Forobiy va Ibn Sino ta'limotlarini himoya qilgan va rivojlantirgan. Islom aqidalarini asoslaşda aristotelizm va neoşgatonizmdan foydalangan. B. mavjudot haqida panteistlarça fikr yurittan (k-Panteizm). U olamni «boşlanğiç ruhiy sabab» — Allohdan keltirib çiqaradi va emanatsiya asosida tuşuntiradi; barça mavjud narsalarni örta asr falsa-fasida keng tarqalgan tuşunçalar — vujudi mumkin, vujudi vojib asosida talqin etişga harakat qiladi. B. biliş nazariyasida aqliy bilişni himoya qilib, ratsionalizmnn rivojlantirdi. B.ning «Mabod attabiat («Metafizika») va «Marotib al-mavjudot» («Mavjudotning martabalari») (Qohira, 1911, arab tilida; Leypsig, 1851, nemis tilida) asarlarida mavjudot va biliş masalalari qarab çiqilgan. «Kitob attahsil» («Tahsil kitobi») va «az-Ziynat» («Ziynatlaş») asarlari mantiq ilmiga, «al-Baxjad va as-saodat» («Gözallik va baxt») kitobi axloq masalalariga bağişlangan. B. b-n Ibn Sino örtasidagi falsafiy yozişmalarning keyinçalik köçirilgan ayrim nusxalari Özbekiston FA Şarqşunoslik in-tida saqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
БАХМАНЁР Абул Ҳасан Марзубон ўғли (? — 1067) — озарбайжон файласуфи. Ибн Синонинг шоғирди. Форобий ва Ибн Сино таълимотларини ҳимоя қилган ва ривожлантирган. Ислом ақидаларини асослашда аристотелизм ва неошгатонизмдан фойдаланган. Б. мавжудот ҳақида пантеистларча фикр юриттан (к-Пантеизм). У оламни «бошланғич руҳий сабаб» — Аллоҳдан келтириб чиқаради ва эманация асосида тушунтиради; барча мавжуд нарсаларни ўрта аср фалса-фасида кенг тарқалган тушунчалар — вужуди мумкин, вужуди вожиб асосида талқин этишга ҳаракат қилади. Б. билиш назариясида ақлий билишни ҳимоя қилиб, рационализмнн ривожлантирди. Б.нинг «Мабод аттабиат («Метафизика») ва «Маротиб ал-мавжудот» («Мавжудотнинг мартабалари») (Қоҳира, 1911, араб тилида; Лейпциг, 1851, немис тилида) асарларида мавжудот ва билиш масалалари қараб чиқилган. «Китоб аттаҳсил» («Таҳсил китоби») ва «аз-Зийнат» («Зийнатлаш») асарлари мантиқ илмига, «ал-Бахжад ва ас-саодат» («Гўзаллик ва бахт») китоби ахлоқ масалаларига бағишланган. Б. б-н Ибн Сино ўртасидаги фалсафий ёзишмаларнинг кейинчалик кўчирилган айрим нусхалари Ўзбекистон ФА Шарқшунослик ин-тида сақланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.