Abulqosim Ahmadzoda Lohutiy
Manba: ÖzME, 5-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191-b. — ziyouz.com
Lohutiy Abulqosim Ahmadzoda (1887.4.12, Kirmonşoh, Ğarbiy Eron — 1957.16.3, Moskva) — fors-tojik şoiri, yangi tojik şe'riyatining asosçilaridan biri. 1905—11 y.lardagi Eron inqilobining iştirokçisi. «Bisotun» gaz. (1916, Kirmonşoh ş.), «Fors» jur. (1921, Istanbul ş.)ni naşr ettirgan. 1922 y. 2-Tabriz qözğoloniga («Lohutiyxon qözğoloni») rahbarlik qilgan. Bu qözğolon bostirilgaç, Erondan çiqib ketişga majbur böladi. Avval Moskvada, söng Duşanba ş.da yaşay boşlaydi. «Uç qatra» (1932), «Farangiston safari» (1934) dostonlari, «Şevçenko vasiyatnomasiga javob» (1934), «Oqin Jambulga» (1937) va b. şe'rlari xalqlar döstligi mavzusida. 2-jahon uruşi yillari yozilgan şe'r va dostonlari faşizm ustidan ğalabaga işonç ruxi b-n suğorilgan. «Temirçi Kova» (1939) librettosi tojik adabiyotida bu janrda yozilgan ilk asardir. Uruşdan keyingi yillarda yaratilgan asarlarida tinçlik tarannum etilgan («Tinçliksevarlar qöşiği», «Miting» va b.). «Eron na'rasi» (1950), «Koreya xalqiga» (1952) şe'rlarida esa Şarq xalqlari ozodlik va mustaqillik uçun kuraşga da'vat etiladi. A. S. Puşkin, A. S. Griboyedov, V. V. Mayakovskiy, U. Şekspir, Karpo Vega va b. yozuvçilarning asarlarini tojik tiliga tarjima qilgan. L. bir neça yil Toşkentda yaşadi. Uzbekistonga bağişlangan bir turkum şe'rlar yaratdi («Örta Osiyo», 1934; «Özbekiston», 1939; «Özbek onasining topşiriği», «Döst keldi», 1941 va b.). Asarlari özbek tilida naşr etilgan (Devon, 8 • 1 1958; «Tanlangan asarlar», 1968).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЛОҲУТИЙ Абулқосим Аҳмадзода (1887.4.12, Кирмоншоҳ, Ғарбий Эрон — 1957.16.3, Москва) — форс-тожик шоири, янги тожик шеъриятининг асосчиларидан бири. 1905—11 й.лардаги Эрон инқилобининг иштирокчиси. «Бисотун» газ. (1916, Кирмоншоҳ ш.), «Форс» жур. (1921, Истанбул ш.)ни нашр эттирган. 1922 й. 2-Табриз қўзғолонига («Лоҳутийхон қўзғолони») раҳбарлик қилган. Бу қўзғолон бостирилгач, Эрондан чиқиб кетишга мажбур бўлади. Аввал Москвада, сўнг Душанба ш.да яшай бошлайди. «Уч қатра» (1932), «Фарангистон сафари» (1934) достонлари, «Шевченко васиятномасига жавоб» (1934), «Оқин Жамбулга» (1937) ва б. шеърлари халқлар дўстлиги мавзусида. 2-жаҳон уруши йиллари ёзилган шеър ва достонлари фашизм устидан ғалабага ишонч рухи б-н суғорилган. «Темирчи Кова» (1939) либреттоси тожик адабиётида бу жанрда ёзилган илк асардир. Урушдан кейинги йилларда яратилган асарларида тинчлик тараннум этилган («Тинчликсеварлар қўшиғи», «Митинг» ва б.). «Эрон наъраси» (1950), «Корея халқига» (1952) шеърларида эса Шарқ халқлари озодлик ва мустақиллик учун курашга даъват этилади. А. С. Пушкин, А. С. Грибоедов, В. В. Маяковский, У. Шекспир, Карпьо Вега ва б. ёзувчиларнинг асарларини тожик тилига таржима қилган. Л. бир неча йил Тошкентда яшади. Узбекистонга бағишланган бир туркум шеърлар яратди («Ўрта Осиё», 1934; «Ўзбекистон», 1939; «Ўзбек онасининг топшириғи», «Дўст келди», 1941 ва б.). Асарлари ўзбек тилида нашр этилган (Девон, 8 • 1 1958; «Танланган асарлар», 1968).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.