Abulvafo Muhammad ibn Muhammad ibn Yahyo ibn Ismoil ibn al-Abbos al-Buzjoniy
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 70–71-b. — ziyouz.com
Abulvafo Muhammad ibn Muhammad ibn Yahyo ibn Ismoil ibn al-Abbos al-Buzjoniy (940.10.6, Xuroson - 998.1.7, ba'zi ma'lumotlarga köra 997, Bağdod) — falakiyotçi, riyoziyotçi olim. Falakiyot, xandasa, hisobga oid risolalar yaratgan va bu sohalarda yangi ilmiy masalalarni ilgari surgan. Xususan, arab tilidagi matematik adabiyotlarda birinçi bölib aylana radiusini 1 ga teng deb oldi, turli murakkab geometrik masalalarni hal qilişga urindi. Boşlanğiç trigonometriyaning izçil bayonini berdi. A. Ltolemeyning «Almagest» (al-Majistiy) asarini yangi materiallar asosida qaytadan işlab çiqdi, sfera uçun sin lar teoremasini isbotladi, Ğ2 dan oralatib sin jadvalini tuzdi. Bağdod rasadxonasida turli astronomik jadvallar tuziş yuzasidan ilmiy iş olib bordi, Oy va Quyoşning burçak diametrlarini, Oy harakatini örganişga oid muhim tadqiqotlar ötkazdi. Yunon olimlari (şu jumladan A. Diofant) asarlarini arab tiliga tarjima qilgan va ilmiy şarhdagan. A. asarlari Şarq mat. va astronomiya ilmi taraq-qiyotiga katta ta'sir körsatdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБУЛВАФО Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Яҳё ибн Исмоил ибн ал-Аббос ал-Бузжоний (940.10.6, Хуросон - 998.1.7, баъзи маълумотларга кўра 997, Бағдод) — фалакиётчи, риёзиётчи олим. Фалакиёт, хандаса, ҳисобга оид рисолалар яратган ва бу соҳаларда янги илмий масалаларни илгари сурган. Хусусан, араб тилидаги математик адабиётларда биринчи бўлиб айлана радиусини 1 га тенг деб олди, турли мураккаб геометрик масалаларни ҳал қилишга уринди. Бошланғич тригонометриянинг изчил баёнини берди. А. Лтолемейнинг «Алмагест» (ал-Мажистий) асарини янги материаллар асосида қайтадан ишлаб чиқди, сфера учун sin лар теоремасини исботлади, Ғ2 дан оралатиб sin жадвалини тузди. Бағдод расадхонасида турли астрономик жадваллар тузиш юзасидан илмий иш олиб борди, Ой ва Қуёшнинг бурчак диаметрларини, Ой ҳаракатини ўрганишга оид муҳим тадқиқотлар ўтказди. Юнон олимлари (шу жумладан А. Диофант) асарларини араб тилига таржима қилган ва илмий шарҳдаган. А. асарлари Шарқ мат. ва астрономия илми тарақ-қиётига катта таъсир кўрсатди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.