Abulxayrxon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 73-b. — ziyouz.com
Abulxayrxon (1412-1468) - Özbek ulusi xoni (1428 y.dan). 1446 y.da A. Sirdaryo böyidagi bir qança şahar va qal'alar (Oqqörğon, Arquq, Özgan, Siğnoq, Suzoq) ni bosib oldi. 1447 y. da mamlakat poytaxti Sibirdan Siğnoqqa köçirildi. 1431 y.da A. Xorazmni bosib oldi. 1448 y.da Movarounnahrga bostirib kirib, Samarqandni qamal qildi. 1451 y.da A. Abu Said b-n qöşilib yana Samarqandga yuriş qildi va uni taxtga ötqazdi. A. temuriylardan Muhammad Jöqiyga ham kömaklaşdi (1460—62). A. vafotidan keyin Iboqxon, Jonibek, Burka sulton, Yomğurçi, Muso mirzo, Ahmadxon taxt vorisi Şayx Haydarni mağlub qildilar. Lekin 15-a.ning 80-y. larida A.ning nabirasi Muhammad Şayboniyxon öz raqiblari ustidan ğalaba qozondi va hokimiyatni qölga oldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АБУЛХАЙРХОН (1412-1468) - Ўзбек улуси хони (1428 й.дан). 1446 й.да А. Сирдарё бўйидаги бир қанча шаҳар ва қалъалар (Оққўрғон, Арқуқ, Ўзган, Сиғноқ, Сузоқ) ни босиб олди. 1447 й. да мамлакат пойтахти Сибирдан Сиғноққа кўчирилди. 1431 й.да А. Хоразмни босиб олди. 1448 й.да Мовароуннаҳрга бостириб кириб, Самарқандни қамал қилди. 1451 й.да А. Абу Саид б-н қўшилиб яна Самарқандга юриш қилди ва уни тахтга ўтқазди. А. темурийлардан Муҳаммад Жўқийга ҳам кўмаклашди (1460—62). А. вафотидан кейин Ибоқхон, Жонибек, Бурка султон, Ёмғурчи, Мусо мирзо, Аҳмадхон тахт вориси Шайх Ҳайдарни мағлуб қилдилар. Лекин 15-а.нинг 80-й. ларида А.нинг набираси Муҳаммад Шайбонийхон ўз рақиблари устидан ғалаба қозонди ва ҳокимиятни қўлга олди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.