Aççiqbodom
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 827-b. — ziyouz.com
Aççiqbodom (Amygdalus bucharisa) — ra'nodoşlar oilasiga mansub kiçkina daraxt yoki buta. Balandligi 1,5 m ga yaqin. Barglari naştarsimon yoki tuxumsimon, böyi 3 — 4, eni 1,5 — 2 sm, bir yillik novdalarida bittadan, eski novdalarida ğuj-ğuj joylaşgan. Gullari ikki jinsli, oç binafşa rangli, böyi 14—19, eni 8—11 mm. Bodomning pösti qalin tuk b-n qoplangan, böyi 20 — 38 mm. Mağzi aççiq. A. mart — apr. da gullab, iyun — iyulda meva beradi. Samarqand, Qaşqadaryo, Surxondaryo va Toşksnt viloyatlarining dengiz sathidan 850 — 2500 m balandlikdagi adir va toğlarida, toş oralarida va serşağal tuproqlarda ösadi. A.dan şirin mağizli bodom va şaftoli yetiştirişda payvandtag sifatida va kam suv, şağalli adir va toğ qiyalarini daraxtzor va mevazorlaştirişda foydalaniladi. Mağzida 50% moy va 2,5 — 4% gaça amigdalin glyukozidi bor, undan har xil dorilar tayyorlanadi. A. moyi yötal, istis-qo, zotiljam va buyrak kasalliklariga davo. Mahalliy aholi A.ning il-diz pöstidan matolarni sariq rangga böyaşda va teri oşlaşda foydalanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЧЧИҚБОДОМ (Amygdalus buchariса) — раънодошлар оиласига мансуб кичкина дарахт ёки бута. Баландлиги 1,5 м га яқин. Барглари наштарсимон ёки тухумсимон, бўйи 3 — 4, эни 1,5 — 2 см, бир йиллик новдаларида биттадан, эски новдаларида ғуж-ғуж жойлашган. Гуллари икки жинсли, оч бинафша рангли, бўйи 14—19, эни 8—11 мм. Бодомнинг пўсти қалин тук б-н қопланган, бўйи 20 — 38 мм. Мағзи аччиқ. А. март — апр. да гуллаб, июнь — июлда мева беради. Самарқанд, Қашқадарё, Сурхондарё ва Тошкснт вилоятларининг денгиз сатҳидан 850 — 2500 м баландликдаги адир ва тоғларида, тош ораларида ва сершағал тупроқларда ўсади. А.дан ширин мағизли бодом ва шафтоли етиштиришда пайвандтаг сифатида ва кам сув, шағалли адир ва тоғ қияларини дарахтзор ва мевазорлаштиришда фойдаланилади. Мағзида 50% мой ва 2,5 — 4% гача амигдалин глюкозиди бор, ундан ҳар хил дорилар тайёрланади. А. мойи йўтал, истис-қо, зотилжам ва буйрак касалликларига даво. Маҳаллий аҳоли А.нинг ил-диз пўстидан матоларни сариқ рангга бўяшда ва тери ошлашда фойдаланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.