Aççiqmiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 828-b. — ziyouz.com
Aççiqmiya (Gobelia pachycarpa) - burçoqdoşlar oilasiga mansub köp yillik ösimlik. Böyi 30 — 45 sm, qalin tuk b-n qoplangan. Barglari murakkab patsimon, uz. 10 — 18 sm. Gullari poyaning yuqorisida şingil bölib joylaşgan. Dukkagining uz. 4,5 — 6 sm, eni 7 — 9 mm. A. apr.— mayda gullab, iyun— iyulda uruğlaydi. Toşkent, Samarqand, Farğona va Buxoro viloyatlarida turli şaroitda, şuningdek lalmi ekinlar orasida ösadi. Eron va Afğonistonda ham tarqalgan. A. zaharli ösimlik. Uruğida va poyasida 2,5 — 3% alkaloid (asosan paxikarpin, sofokarpin, soforamin, soforidin va aloperinlar) bor. Paxikarpin alkaloidi tibbiyotda har xil qon va teri kasalliklarini davolaşda keng qöllaniladi. A. uruği aralaşgan buğdoy uni aççiq va zaharli böladi. Xalq tabobatida A.ning maydalangan uruği ovqat hazm bölişini yaxşilaş va iştaha oçişda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЧЧИҚМИЯ (Gobelia pachycarpa) - бурчоқдошлар оиласига мансуб кўп йиллик ўсимлик. Бўйи 30 — 45 см, қалин тук б-н қопланган. Барглари мураккаб патсимон, уз. 10 — 18 см. Гуллари поянинг юқорисида шингил бўлиб жойлашган. Дуккагининг уз. 4,5 — 6 см, эни 7 — 9 мм. А. апр.— майда гуллаб, июнь— июлда уруғлайди. Тошкент, Самарқанд, Фарғона ва Бухоро вилоятларида турли шароитда, шунингдек лалми экинлар орасида ўсади. Эрон ва Афғонистонда ҳам тарқалган. А. заҳарли ўсимлик. Уруғида ва поясида 2,5 — 3% алкалоид (асосан пахикарпин, софокарпин, софорамин, софоридин ва алоперинлар) бор. Пахикарпин алкалоиди тиббиётда ҳар хил қон ва тери касалликларини даволашда кенг қўлланилади. А. уруғи аралашган буғдой уни аччиқ ва заҳарли бўлади. Халқ табобатида А.нинг майдаланган уруғи овқат ҳазм бўлишини яхшилаш ва иштаҳа очишда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.