Adab
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 171–172-b. — ziyouz.com
Adab (arab.) — 1) yaxşi xulq, tarbiya, xuşmuomalalik, hayotni töğri tuşuniş, töğri yaşaşni örgatiş ma'nosida. Özbek tilidagi «odob» A. sözining köplik şaklidir. Adabiyot sözi özagi ham A.dir. 12-a.da «ilmi adab» yoki «ilmi bade» atamasi vujudga keldi. Bu söz san'atidagi badiiy vositalar, usullar va turlarni örgatişga bağişlangan. Öşa davrda adabiyot sözi keng ma'noda umuman kitoblar, risolalar, maqolalar, ya'ni köpçilikning öqişi uçun yozilgan asarlarni bildirgan. Tor ma'noda esa yozma badiiy adabiyotni anglatgan. Hozir A. arab mamlakatlarida badiiy adabiyot ma'nosida işlatiladi; 2) tasavvufda tariqatdan saboq beruvçi pir yoki şayx va saboq oluvçi murid yoki solihning rioya qilişi zarur bölgan qonun-qoidalar nazarda tutiladi. Şayxlar va solihlar adabi xususida köplab asarlar yozilgan.
Muhsin Qodirov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АДАБ (араб.) — 1) яхши хулқ, тарбия, хушмуомалалик, ҳаётни тўғри тушуниш, тўғри яшашни ўргатиш маъносида. Ўзбек тилидаги «одоб» А. сўзининг кўплик шаклидир. Адабиёт сўзи ўзаги ҳам А.дир. 12-а.да «илми адаб» ёки «илми баде» атамаси вужудга келди. Бу сўз санъатидаги бадиий воситалар, усуллар ва турларни ўргатишга бағишланган. Ўша даврда адабиёт сўзи кенг маънода умуман китоблар, рисолалар, мақолалар, яъни кўпчиликнинг ўқиши учун ёзилган асарларни билдирган. Тор маънода эса ёзма бадиий адабиётни англатган. Ҳозир А. араб мамлакатларида бадиий адабиёт маъносида ишлатилади; 2) тасаввуфда тариқатдан сабоқ берувчи пир ёки шайх ва сабоқ олувчи мурид ёки солиҳнинг риоя қилиши зарур бўлган қонун-қоидалар назарда тутилади. Шайхлар ва солиҳлар адаби хусусида кўплаб асарлар ёзилган.
Муҳсин Қодиров.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.