Adaşgan nerv
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 186-b. — ziyouz.com
Adaşgan nerv ADAŞGAN NERV, sayyor nerv (nervus vagus) — odam va umurtqali hayvonlar boş miyasi nervlarining öninçi jufti; eng uzun nerv. A.n. organizmda keng yoyilganligi uçun «adaşgan» (sayyor) deyiladi. U miyaning törtinçi qorinçasi tubidan boşlana-di: miyadan çiqqaç, kallaning böyinturuq teşigidan ötadi. Boş, böyin, kökrak va qorin böşliği a'zolarini markaziy nerv sistemasi b-n boğlaydi (innervatsiya). Harakatlantiruvçi, sezuvçi va sekretor tolalari bor. Nafas a'zolariga, hazm a'zolarining köpçiligiga, yurakka tarmoqlar berib, keng çiğallar hosil qiladi, bu çiğallardan esa bir talay tarmoqlar boşlanadi. Reflektor harakatlarni (mas, yutiniş), qon bosimini boşqarişda iştirok etadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АДАШГАН НЕРВ, сайёр нерв (nervus vagus) — одам ва умуртқали ҳайвонлар бош мияси нервларининг ўнинчи жуфти; энг узун нерв. А.н. организмда кенг ёйилганлиги учун «адашган» (сайёр) дейилади. У миянинг тўртинчи қоринчаси тубидан бошлана-ди: миядан чиққач, калланинг бўйинтуруқ тешигидан ўтади. Бош, бўйин, кўкрак ва қорин бўшлиғи аъзоларини марказий нерв системаси б-н боғлайди (иннервация). Ҳаракатлантирувчи, сезувчи ва секретор толалари бор. Нафас аъзоларига, ҳазм аъзоларининг кўпчилигига, юракка тармоқлар бериб, кенг чиғаллар ҳосил қилади, бу чиғаллардан эса бир талай тармоқлар бошланади. Рефлектор ҳаракатларни (мас, ютиниш), қон босимини бошқаришда иштирок этади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.