Adiabatik jarayon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 191–192-b. — ziyouz.com
Adiabatik jarayon (yun. Adiabatos - ötib bölmas) — taşqi muhit b-n issiqlik almaşinuvisiz ötadigan termodinamik jarayon. A.j. ötişi uçun jism butunlay issiqpik ötkazmaydigan qatlam (çegara) b-n ajratilgan bölişi kerak. Taşqi muhit b-n sezilarli miqdorda issiqlik almaşinib ulgura olmaydigan darajada tez ötadigan jarayonlar ham A. j.ga juda yaqin böladi. Tovuşning gazlar va b. jismlarda tarqalişi bunga misol böla oladi. Jism A.j. davomida iş bajarganda uning içki energiyasi kamayadi. Ideal gaz A.j. davomida iş bajarganda (kengayganda) uning t-rasi pasayadi. Aynan şu hodisadan gazlarni suyultirişda foydalaniladi. Töyingan buğ adiabatik kengayganida höllanadi. Atmosferada sodir böladigan köpgina jarayonlarni A.j. deb qaraş mumkin.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АДИАБАТИК ЖАРАЁН (юн. Adiabatos - ўтиб бўлмас) — ташқи муҳит б-н иссиқлик алмашинувисиз ўтадиган термодинамик жараён. А.ж. ўтиши учун жисм бутунлай иссиқпик ўтказмайдиган қатлам (чегара) б-н ажратилган бўлиши керак. Ташқи муҳит б-н сезиларли миқдорда иссиқлик алмашиниб улгура олмайдиган даражада тез ўтадиган жараёнлар ҳам А. ж.га жуда яқин бўлади. Товушнинг газлар ва б. жисмларда тарқалиши бунга мисол бўла олади. Жисм А.ж. давомида иш бажарганда унинг ички энергияси камаяди. Идеал газ А.ж. давомида иш бажарганда (кенгайганда) унинг т-раси пасаяди. Айнан шу ҳодисадан газларни суюлтиришда фойдаланилади. Тўйинган буғ адиабатик кенгайганида ҳўлланади. Атмосферада содир бўладиган кўпгина жараёнларни А.ж. деб қараш мумкин.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.