Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Adolat

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196-b. — ziyouz.com

    Adolat — ijtimoiy-falsafiy, ax-loqiy va huquqiy tuşunça. Kişilar ijtimoiy-siyosiy ongida katta rol öynaydi. Muayyan ijtimoiy guruhlar va ayrim şaxslarning tuşunçalarini özida aks ettiradi. Siyosiy xatti-harakatlar, huquq va burç meyorlari, axloqiy munosabatlar, mehnat va taqdirlaniş, jinoyat va jazo, xizmat va uni tan oliş, qadr-qimmatni e'tirof qiliş va h.k.ga mazkur tuşunça orqali baho beriladi. A. tuşunçasi muayyan tarixiy şart-şaroit va ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar b-n belgilanadi. A.ning ijtimoiy-falsafiy jihati jamiyat a'zolarining xilma-xil munosabatlaridagi özaro tengligini nazarda tutadi. Axloqiy jihati insonlararo muomalada bir xil munosabatda bölişni, bir-birining izzat-nafsiga tegmaslikni, axloq-odob qoidalariga amal qilişni bildiradi. A.ning huquqiy tomoni qonunlarga rioya etişni, siyosiy tomoni esa davlatni adolat qoidalari asosida boşqarişni, fuqarolar ğamini yeyişni anglatadi. Rivojlangan jamiyatda A. kişilarning demokratik qonunlar asosida iş yuritişini taqozo etadi, unda har bir odam öz mehnati, tadbirkorligi, aql-zakovati tufayli topgan mol-mulki hisobiga yaşaydi. Davlat öz faoliyatida fuqarolar tomonidan A. qoidalari va qonunlarga amal qilinişini nazorat etadi, jamiyat a'zolarining mol-mulki daxlsizligi va qonun oldida tengligini ta'minlaydi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АДОЛАТ — ижтимоий-фалсафий, ах-лоқий ва ҳуқуқий тушунча. Кишилар ижтимоий-сиёсий онгида катта роль ўйнайди. Муайян ижтимоий гуруҳлар ва айрим шахсларнинг тушунчаларини ўзида акс эттиради. Сиёсий хатти-ҳаракатлар, ҳуқуқ ва бурч меъёрлари, ахлоқий муносабатлар, меҳнат ва тақдирланиш, жиноят ва жазо, хизмат ва уни тан олиш, қадр-қимматни эътироф қилиш ва ҳ.к.га мазкур тушунча орқали баҳо берилади. А. тушунчаси муайян тарихий шарт-шароит ва ижтимоий-иқтисодий муносабатлар б-н белгиланади. А.нинг ижтимоий-фалсафий жиҳати жамият аъзоларининг хилма-хил муносабатларидаги ўзаро тенглигини назарда тутади. Ахлоқий жиҳати инсонлараро муомалада бир хил муносабатда бўлишни, бир-бирининг иззат-нафсига тегмасликни, ахлоқ-одоб қоидаларига амал қилишни билдиради. А.нинг ҳуқуқий томони қонунларга риоя этишни, сиёсий томони эса давлатни адолат қоидалари асосида бошқаришни, фуқаролар ғамини ейишни англатади. Ривожланган жамиятда А. кишиларнинг демократик қонунлар асосида иш юритишини тақозо этади, унда ҳар бир одам ўз меҳнати, тадбиркорлиги, ақл-заковати туфайли топган мол-мулки ҳисобига яшайди. Давлат ўз фаолиятида фуқаролар томонидан А. қоидалари ва қонунларга амал қилинишини назорат этади, жамият аъзоларининг мол-мулки дахлсизлиги ва қонун олдида тенглигини таъминлайди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.