Aeroiqlimşunoslik
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 845-b. — ziyouz.com
Aeroiqlimşunoslik - iqlimşunosliknmnt troposfera va quyi stratosfera (25 km balandlikkaça)dagi iqlim şaroitlarini örganuvçi bölimi. Yer sirtining bevosita ta'siri sezilmaydigan balandlikdagi qatlamdan erkin atm. (e.a.) boşlanadi. E.a. iqlim, meteorologik elementlar — bosim, t-ra, namlik, radiatsiya balansi va şamolning statistik körsatkiçlari b-n ifodalanadi. E.a.da şamol kuçayib, yönalişi turğunlaşadi. Iqlim hosil qiluvçi asosiy jarayonlar issiqlik almaşişi, namlik almaşişi va atm.ning umumiy sirkulyatsiyasidir. E.a.dagi barça meteorologik elementlarning davriy va uzluksiz özgarişi, köp yillik rejimi asosan şu jarayonlar b-n aniqlanadi. Iqlim hosil qiluvçi bu uç omil bir-biriga boğliq. E.a.da namlik kamayişi atm. qurğoqçiligiga olib keladi. Geografik kenglikning meteorologik elementlarga ta'siri balandlikka qarab orta boradi. E.a. qatlamlari iqlimi geografik kenglik böyiça aniq taqsimlanadi. A. ana şu omillarni tadqiq qiliş b-n şuğullanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЭРОИҚЛИМШУНОСЛИК - иқлимшуносликнмнт тропосфера ва қуйи стратосфера (25 км баландликкача)даги иқлим шароитларини ўрганувчи бўлими. Ер сиртининг бевосита таъсири сезилмайдиган баландликдаги қатламдан эркин атм. (э.а.) бошланади. Э.а. иқлим, метеорологик элементлар — босим, т-ра, намлик, радиация баланси ва шамолнинг статистик кўрсаткичлари б-н ифодаланади. Э.а.да шамол кучайиб, йўналиши турғунлашади. Иқлим ҳосил қилувчи асосий жараёнлар иссиқлик алмашиши, намлик алмашиши ва атм.нинг умумий циркуляциясидир. Э.а.даги барча метеорологик элементларнинг даврий ва узлуксиз ўзгариши, кўп йиллик режими асосан шу жараёнлар б-н аниқланади. Иқлим ҳосил қилувчи бу уч омил бир-бирига боғлиқ. Э.а.да намлик камайиши атм. қурғоқчилигига олиб келади. Географик кенгликнинг метеорологик элементларга таъсири баландликка қараб орта боради. Э.а. қатламлари иқлими географик кенглик бўйича аниқ тақсимланади. А. ана шу омилларни тадқиқ қилиш б-н шуғулланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.