Aerostat
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 847-b. — ziyouz.com
Aerostat (aero... va yun. states — qözğalmas) — havodan yengil uçiş apparati. Bunda kötariş kuçi ziçligi havo ziçligidan kam bölgan, qobiq (ballon) içiga töldirilgan gaz (vodorod, geliy) dan hosil qilinadi. Dastlabki A.ni Fransiyada aka-uka Jozef va Etyen Mongolfyelar 1783 y.da uçirişgan. Boşqariladigan (dirijabllar) hamda boşqarilmaydigan A.lar böladi. Boşqariladigan A.larga dvigatel hamda havo vintlari örnatiladi. Geliy vodoroddan oğirroq bölişiga qaramay, A.larning qobiği köpinça geliy b-n töldiriladi, çunki vodorod oson öt olib ketişi mumkin. Boşqarilmaydigan Alar öz vazifasiga köra erkin va boğlab qöyiladigan A.larga bölinadi. Stratostatlar, substratostatlar, havo şarlari erkin A.lar bölib, ulardan i.t. işlarida, boğlab qöyiladigan A.lardan harbiy maqsadlarda, meteorologik tadqiqotlarda foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЭРОСТАТ (аэро... ва юн. states — қўзғалмас) — ҳаводан енгил учиш аппарати. Бунда кўтариш кучи зичлиги ҳаво зичлигидан кам бўлган, қобиқ (баллон) ичига тўлдирилган газ (водород, гелий) дан ҳосил қилинади. Дастлабки А.ни Францияда ака-ука Жозеф ва Этьен Монгольфьелар 1783 й.да учиришган. Бошқариладиган (дирижабллар) ҳамда бошқарилмайдиган А.лар бўлади. Бошқариладиган А.ларга двигатель ҳамда ҳаво винтлари ўрнатилади. Гелий водороддан оғирроқ бўлишига қарамай, А.ларнинг қобиғи кўпинча гелий б-н тўлдирилади, чунки водород осон ўт олиб кетиши мумкин. Бошқарилмайдиган Алар ўз вазифасига кўра эркин ва боғлаб қўйиладиган А.ларга бўлинади. Стратостатлар, субстратостатлар, ҳаво шарлари эркин А.лар бўлиб, улардан и.т. ишларида, боғлаб қўйиладиган А.лардан ҳарбий мақсадларда, метеорологик тадқиқотларда фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.