Aerostatika
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 848-b. — ziyouz.com
Aerostatika — aeromexanikannng gazlar (ayniqsa, havo)ning muvozanat şartlarini va ularga botirilgan qattiq jismlarga ta'sirini örganuvçi bölimi. Gidrostatikaning ba'zi qonunlari A. uçun ham umumiydir. Suyuqliklardan farqli ravişda gazlar öz-özidan çeksiz kengayiş va taşqi bosim ostida siqiliş xususiyatiga ega. Yer sirtidan yuqorilaşgan sari havo ziçligi kamaya boradi. Yer sirtida havo ziçligi eng köp böladi. Havo va gaz ziçligi kötariş kuçiga ta'sir qiladi. T-ra pasayganda va bosim kutarilganda ziçlik ortadi va, aksinça, Yer sirtidan yuqorilaşgan sari atmosferaning fizik xususiyatlari özgara boradi: havo ziçligi kamayadi, t-ra, namlik özgaradi va h. k. Havo bosimi dengiz sathidan boşlab hisoblanadigan balandlikdan yuqori kötarilgan sari (havo t-rasi balandlik böyiça özgarmasa) körsatkiçli (eksponensial) muayyan qonun böyiça özgaradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЭРОСТАТИКА — аэромеханиканннг газлар (айниқса, ҳаво)нинг мувозанат шартларини ва уларга ботирилган қаттиқ жисмларга таъсирини ўрганувчи бўлими. Гидростатиканинг баъзи қонунлари А. учун ҳам умумийдир. Суюқликлардан фарқли равишда газлар ўз-ўзидан чексиз кенгайиш ва ташқи босим остида сиқилиш хусусиятига эга. Ер сиртидан юқорилашган сари ҳаво зичлиги камая боради. Ер сиртида ҳаво зичлиги энг кўп бўлади. Ҳаво ва газ зичлиги кўтариш кучига таъсир қилади. Т-ра пасайганда ва босим кутарилганда зичлик ортади ва, аксинча, Ер сиртидан юқорилашган сари атмосферанинг физик хусусиятлари ўзгара боради: ҳаво зичлиги камаяди, т-ра, намлик ўзгаради ва ҳ. к. Ҳаво босими денгиз сатҳидан бошлаб ҳисобланадиган баландликдан юқори кўтарилган сари (ҳаво т-раси баландлик бўйича ўзгармаса) кўрсаткичли (экспоненциал) муайян қонун бўйича ўзгаради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.