Aerosuratga oliş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 848-b. — ziyouz.com
Aerosuratga oliş AEROSURATGA OLIŞ, aerosyomka — Yer sirtining biror qismi tasvirini uçiş apparatlari (samolyot, aerostat, havo şari, yer sun'iy yuldoşi, raketa va b.)ga örnatilgan maxsus suratga oliş va qayd qiliş qurilmalari yordamida suratga oliş va qayd qiliş. Aerofotosuratga oliş va fotoelektron xillarga bölinadi. Aerofotosuratga oliş eng keng tarqalgan bölib, undan xöjalik hamda ilmiy maqsadlarda keng foydalaniladi. Bu usul odatdagi fotoapparatdan suratga oliş jarayonining töla avtomatlaştirilgani, kadrlarni katta biçimda olişi, ança tez suratga olişi b-n farq qiladi. Fotoelektron A. o. elektron apparatura yordamida obyekt çiqaradigan yoki qaytaradigan körinmas elektromagnit nurlarni qayd qilişga; qabul qilingan nörni elektron optik özgartirgiç b-n körinadigan tasvirga aylantirişga; obyektning körinadigan tasvirini özgartirgiç ekranda hosil qilişga va şu tasvirni ekrandan fotoplyonkaga suratga olişga asoslangan. Infraqizil va radiolokatsion A. o. katta ahamiyat kasb etadi. A. o. topografik xaritalar tuzişda, geologik qidiruvlarda, q. x. va örmon xöjaligida, harbiy işda, muhandislik-qidiruv işlarida qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЭРОСУРАТГА ОЛИШ, аэросъёмка — Ер сиртининг бирор қисми тасвирини учиш аппаратлари (самолёт, аэростат, ҳаво шари, ер сунъий йулдоши, ракета ва б.)га ўрнатилган махсус суратга олиш ва қайд қилиш қурилмалари ёрдамида суратга олиш ва қайд қилиш. Аэрофотосуратга олиш ва фотоэлектрон хилларга бўлинади. Аэрофотосуратга олиш энг кенг тарқалган бўлиб, ундан хўжалик ҳамда илмий мақсадларда кенг фойдаланилади. Бу усул одатдаги фотоаппаратдан суратга олиш жараёнининг тўла автоматлаштирилгани, кадрларни катта бичимда олиши, анча тез суратга олиши б-н фарқ қилади. Фотоэлектрон А. о. электрон аппаратура ёрдамида объект чиқарадиган ёки қайтарадиган кўринмас электромагнит нурларни қайд қилишга; қабул қилинган нўрни электрон оптик ўзгартиргич б-н кўринадиган тасвирга айлантиришга; объектнинг кўринадиган тасвирини ўзгартиргич экранда ҳосил қилишга ва шу тасвирни экрандан фотоплёнкага суратга олишга асосланган. Инфрақизил ва радиолокацион А. о. катта аҳамият касб этади. А. о. топографик хариталар тузишда, геологик қидирувларда, қ. х. ва ўрмон хўжалигида, ҳарбий ишда, муҳандислик-қидирув ишларида қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.