Afanasiy Nikitin
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 229–230-b. — ziyouz.com
Nikitin Afanasiy (? - 1472) - rus sayyoxi, tverlik savdogar. 1466 y. Tver ş.dan çiqib jan.ga ketayotgan karvonlar b-n birga Volga daryosi va Kaspiy dengizi orqali Darbandga, Şemaxa xonligi orqali Bokuga yetib kelgan. Sungra Eron orqali yurib 1469 y. Xörmuz ş.ga, undan Arabiston dengizini suzib utib Hindistonga yetib borgan va öşa yerda kariyb 3 yil yaşagan. Vataniga qaytişda Afrika sohilida (Somali), Arabiston ya.o.da (Maskat) bölgan. Söngra yana Eron şaharlari orqali yurib Trabzon ş.ga yetib boradi. Qora dengizni suzib ötib, 1472 y. Kafa (Feodosiya) ş.ga, undan Kiyevga yetib borgan. Tverga qay-tişda vataniga yetmasdan öşa yili kuzda Smolensk ş. yaqinida vafot etgan. Sayohat davomida N. Hindistonning ijtimoiy tuzumi, davlatni boşqariş, xöjalik hayoti, dini, xalqining urf-odati, qisman tabiati haqida xil-ma-xil ma'lumotlar töpladi. Hindiston va Eronda barça körgan-kuzatganlari haqidagi xotiralarini, şuningdek, Şri Lanka, Xitoy va b. mamlakatlar haqida boşqalardan eşitganlarini «Uç dengiz oşa» kundalik daftariga yozib qoldirgan. Undagi aniq faktik materiallar Hindistonning öşa davrdagi ijtimoiy hayoti haqida muhim manbadir. Tver ş.da 1955 y.da N.ga xaykal qöyilgan.
Ad.: Vitaşevskiy M.N., Stranstviya Afanasiya Nikitina, M., 1972.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НИКИТИН Афанасий (? - 1472) - рус сайёхи, тверлик савдогар. 1466 й. Тверь ш.дан чиқиб жан.га кетаётган карвонлар б-н бирга Волга дарёси ва Каспий денгизи орқали Дарбандга, Шемаха хонлиги орқали Бокуга етиб келган. Сунгра Эрон орқали юриб 1469 й. Хўрмуз ш.га, ундан Арабистон денгизини сузиб утиб Ҳиндистонга етиб борган ва ўша ерда карийб 3 йил яшаган. Ватанига қайтишда Африка соҳилида (Сомали), Арабистон я.о.да (Маскат) бўлган. Сўнгра яна Эрон шаҳарлари орқали юриб Трабзон ш.га етиб боради. Қора денгизни сузиб ўтиб, 1472 й. Кафа (Феодосия) ш.га, ундан Киевга етиб борган. Тверга қай-тишда ватанига етмасдан ўша йили кузда Смоленск ш. яқинида вафот этган. Саёҳат давомида Н. Ҳиндистоннинг ижтимоий тузуми, давлатни бошқариш, хўжалик ҳаёти, дини, халқининг урф-одати, қисман табиати ҳақида хил-ма-хил маълумотлар тўплади. Ҳиндистон ва Эронда барча кўрган-кузатганлари ҳақидаги хотираларини, шунингдек, Шри Ланка, Хитой ва б. мамлакатлар ҳақида бошқалардан эшитганларини «Уч денгиз оша» кундалик дафтарига ёзиб қолдирган. Ундаги аниқ фактик материаллар Ҳиндистоннинг ўша даврдаги ижтимоий ҳаёти ҳақида муҳим манбадир. Тверь ш.да 1955 й.да Н.га хайкал қўйилган.
Ад.: Виташевский М.Н., Странствия Афанасия Никитина, М., 1972.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.