Afandi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 783-b. — ziyouz.com
Afandi — turkiy xalqlar oğzaki ijodidagi obraz. Ismi Xöja Nasriddin (A. laqabi). U özbeklarda A. (Nasriddin afandi), turklarda Xoja Nasriddin, qozoqlarda Xöja Nosir, ozar-bayjonlarda Mulla Nasriddindir. A. barça latifalarda mard, töğri söz, haqiqatgöy, adolatni uluğlovçi, kambağal, beva-beçoralarning homiysi, şuningdek şaxs va jamiyat kamçiliklari ustidan kuluvçi xalq qahramoni sifatida gavdalangan. U ba'zi adolatsiz amaldorlar, qozilarning, sözi b-n işi mos kelmaydigan ruhoniylarning kirdikorlarini foş etgan, ularga bölgan munosabatini yengil mu-toyiba yoki aççiq hajv orqali ixçam va obrazli tarzda ifodalagan. A. haqidagi xalq ijodi bölmiş latifalar töplam holida bir neça bor naşr etilgan.
A. yozuvçi va san'atkorlar ijodidan munosib örin olgan: «Nasriddinning yoşligi» dramasi, «Nasriddin Xöjandda», «Nasriddin Buxoroda», «Xöja Nasriddin sarguzaştlari», «Xöja Nasriddinning ön ikki qabri», «Afandining beş xotini» filmlari, «Xöja Nasriddin» operettasi, «Nasriddin afandi» musiqali komediyasi, şuningdek tasviriy san'at, haykaltaroşlik asarlari yaratilgan.
Ad.: Yöldoşeva F., Özbek xalq latifalarida Nasriddin afandi obrazi, T., 1979.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АФАНДИ — туркий халқлар оғзаки ижодидаги образ. Исми Хўжа Насриддин (А. лақаби). У ўзбекларда А. (Насриддин афанди), туркларда Хожа Насриддин, қозоқларда Хўжа Носир, озар-байжонларда Мулла Насриддиндир. А. барча латифаларда мард, тўғри сўз, ҳақиқатгўй, адолатни улуғловчи, камбағал, бева-бечораларнинг ҳомийси, шунингдек шахс ва жамият камчиликлари устидан кулувчи халқ қаҳрамони сифатида гавдаланган. У баъзи адолатсиз амалдорлар, қозиларнинг, сўзи б-н иши мос келмайдиган руҳонийларнинг кирдикорларини фош этган, уларга бўлган муносабатини енгил му-тойиба ёки аччиқ ҳажв орқали ихчам ва образли тарзда ифодалаган. А. ҳақидаги халқ ижоди бўлмиш латифалар тўплам ҳолида бир неча бор нашр этилган.
А. ёзувчи ва санъаткорлар ижодидан муносиб ўрин олган: «Насриддиннинг ёшлиги» драмаси, «Насриддин Хўжандда», «Насриддин Бухорода», «Хўжа Насриддин саргузаштлари», «Хўжа Насриддиннинг ўн икки қабри», «Афандининг беш хотини» фильмлари, «Хўжа Насриддин» опереттаси, «Насриддин афанди» мусиқали комедияси, шунингдек тасвирий санъат, ҳайкалтарошлик асарлари яратилган.
Ад.: Йўлдошева Ф., Ўзбек халқ латифаларида Насриддин афанди образи, Т., 1979.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.