Aflotun xazinasi
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 787–788-b. — ziyouz.com
Aflotun xazinasi - Farğona vodiysining şim.dagi Aflotun daryosining Itoqarsoy irmoği yoqasida joylaşgan Kalunçat qişloğidan topilgan (1924) sönggi jez davriga oid yodgorlik. A.x. ba'zan ilmiy adabiyotlarda Kalunçat xazinasi nomi b-n ham uç-raydi. A.x. misdan işlangan bilaguzuk, halqa, ikkita qönğiroq şaklidagi zirak, bir neça munçoq va jezdan quyilgan 8 ta mitti odam haykalçalaridan iborat bölib, u avval Namangan ş. ölkaşunoslik muzeyiga topşirilgan, keyinroq esa yöqolgan. Mitti odam haykalçalarining bal. 2,5—2,8 sm dan oşmaydi. Odam şakli ança aniq tasvirlangan bölib, ular tik turgan holda, qöllarini beliga tirab, çöqqi telpak kiyib turibdi. Ulardan faqat bittasi boş kiyimsiz, köz va burunlari ança ifodasiz tasvirlangan bölib, boşqa qolipda quyilganligidan dalolat beradi. Bu haykalçalar işlaniş uslubi va şakli jihatidan qad. Şarqning jez davri yodgorliklariga öxşab ketadi. Ammo ularning çöqqi telpak kiygan holda işlanişi mil. av. 8—7-a.larda Farğona vodiysida yaşagan sak qabilalarini eslatadi. Çöqki telpakli mitti odamlar haykalçalari Şim. Eronning Hisor 3 yodgorligidan ham öndan oşiq topilgan bölib, ular mil. av. 2-ming yillikning birinçi çoragiga oiddir. A.x.dagi bilaguzuk, zirak va halqa kabi buyumlar mil. av. 13— 10-a.larda şu hududlarda yaşagan sak qabilalarining bobokalonlari — jez davri aholisining yuksak san'at asarlari yarata olganlaridan dalolat beradi.
Ad.:3adneprovskiy Yu. A., Drevnezem-ledelçeskaya kultura Ferganö, M., 1962.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АФЛОТУН ХАЗИНАСИ - Фарғона водийсининг шим.даги Афлотун дарёсининг Итоқарсой ирмоғи ёқасида жойлашган Калунчат қишлоғидан топилган (1924) сўнгги жез даврига оид ёдгорлик. А.х. баъзан илмий адабиётларда Калунчат хазинаси номи б-н ҳам уч-райди. А.х. мисдан ишланган билагузук, ҳалқа, иккита қўнғироқ шаклидаги зирак, бир неча мунчоқ ва жездан қуйилган 8 та митти одам ҳайкалчаларидан иборат бўлиб, у аввал Наманган ш. ўлкашунослик музейига топширилган, кейинроқ эса йўқолган. Митти одам ҳайкалчаларининг бал. 2,5—2,8 см дан ошмайди. Одам шакли анча аниқ тасвирланган бўлиб, улар тик турган ҳолда, қўлларини белига тираб, чўққи телпак кийиб турибди. Улардан фақат биттаси бош кийимсиз, кўз ва бурунлари анча ифодасиз тасвирланган бўлиб, бошқа қолипда қуйилганлигидан далолат беради. Бу ҳайкалчалар ишланиш услуби ва шакли жиҳатидан қад. Шарқнинг жез даври ёдгорликларига ўхшаб кетади. Аммо уларнинг чўққи телпак кийган ҳолда ишланиши мил. ав. 8—7-а.ларда Фарғона водийсида яшаган сак қабилаларини эслатади. Чўқки телпакли митти одамлар ҳайкалчалари Шим. Эроннинг Ҳисор 3 ёдгорлигидан ҳам ўндан ошиқ топилган бўлиб, улар мил. ав. 2-минг йилликнинг биринчи чорагига оиддир. А.х.даги билагузук, зирак ва ҳалқа каби буюмлар мил. ав. 13— 10-а.ларда шу ҳудудларда яшаган сак қабилаларининг бобокалонлари — жез даври аҳолисининг юксак санъат асарлари ярата олганларидан далолат беради.
Ад.:3аднепровский Ю. А., Древнезем-ледельческая культура Ферганў, М., 1962.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.