Afv etiş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 783–784-b. — ziyouz.com
Afv etiş — sud hukmi b-n jazo tayinlangan biror şaxsni jinoiy javobgarlikdan ozod qiliş yoki unga berilgan jazoni yengillatiş. Odatda, davlat boşliğining qarori b-n amalga kiritiladi. ÖzRda sudning hukmi b-n jazo tayinlangan şaxslarni Prezident tomonidan A.e. va gunohlaridan ötişni anglatadi (ÖzR Konstitutsiyasi, 93-modda, 20- band). A.e. ÖzR Prezidenti tasdiqlagan Nizomda nazarda tutilgan tartiblar va qoidalar asosida amalga oşiriladi. ÖzRda A.e. masalasi odatda, hukmlangan fuqaroning A.e.ni sörab yozgan iltimosnomasiga asosan körib çiqiladi. Iltimosnomadan taşqari: a) ölim jazosiga hukm qilingan, ammo A. e.ni sörab iltimosnoma yozgan mahkumlarga oid mavjud materiallar; b) ÖzR Oliy sudi Raisi va ÖzR Boş prokurorining ÖzR sudlari tomonidan ölim jazosiga va b. jazo turlariga mahkum etilgan fuqarolarga nisbatan A.e.ni qöllaşni sörab keltirgan taqdimnomalar ham köriladi. Sud hukmi b-n jazoga hukm etilganlarni A.e. ölim jazosini ozodlikdan maxrum qiliş jazosi b-n almaştiriş; asosiy va qöşimça jazolarni töla yoki qisman ötaşdan ozod qiliş; jazo ötalmagan qismini yengilroq turi b-n almaştiriş va sudlanganlikni olib taşlaş yuli b-n amalga oşiriladi. A.e.ni sörab qilingan iltimos-noma sud hukmi qonuniy kuçga kirgandan söng körib çiqiladi. A.e. masalasini kUrib çiqişda: sodir etilgan jinoyatning jamiyatga xavflilik darajasi va xususiyati, mahkumning şaxsini tavsiflovçi ma'lumotlar, uning xulqi, mehnatga munosabati, ozodlikdan maxrum etiş jazosini utayotgan koloniyada jamoat işlarida qatnaşişi yoki qatnaşmasligi, jazo muddatining qançasi ötalganligi, keltirilgan moddiy zarar miqdori va b. holatlar; jazo ötayotgan koloniya ma'muriyati, jamoat taşkilotlari va jamoalarning mahkumga nisbatan fikri; yetkazilgan moddiy zararni tölaşdan ozod etişni sörab qilingan iltimosnoma böyiça moddiy zarar yetkazilgan taşkilot, tuman (şahar) hokimligining fikri; harbiy sudlar tomonidan hukm qilingan mahkumlarning iltimosnomalari böyiça ÖzR Mudofaa vazirligining fikri hisobga olinadi. Ölim jazosiga hukm etilganlar şu töğridagi hukm qonuniy kuçga kirganligi ularga e'lon qilingan, hukmning yoki ajrimning nusxasi topşirilgan kundan boşlab 7 sutka içida A.e.ni sörab iltimosnoma b-n murojaat qilişga haqlidir. Agar ölim jazosiga hukmlangan şaxs belgilangan muddatda A.e.ni sörab iltimosnoma b-n murojaat qilmasa yoki şunday iltimosnoma qilişdan voz keçganini bil-dirsa, u holda belgilangan qoida asosida bu haqsa akt tuziladi. Iltimosnoma yoki akt iltimosnoma qabul qilingan yoki akt tuzilgan kundan boşlab 3 kundan keçiktirilmay Prezident devoniga yuborilişi şart. Ölim jazosi tayinlangan şaxsning A.e.ni sörab bergan iltimosnomasi yoki uning A.e.ni sörab iltimos qilişdan voz keçganlik töğrisidagi hujjatlar körilib, hal qilingunga qadar ölim jazosi tayinlanganligi töğrisidagi hukm ijrosi töxtatib turiladi. A.e. töğrisidagi iltimosnomalar va mate-riallar Prezident huzurida tuzilgan Komissiya tomonidan dastlabki tekşi rişdan va muhokamadan ötadi. Agar Komissiya A.e. masalasini körişda yiğilgan hujjatlarni qöşimça tekşirişdan ötkazişni lozim topsa, ÖzR Oliy sudi yoki ÖzR Prokuraturasiga örganib çiqiş va tegişli xulosa beriş uçun yuboradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АФВ ЭТИШ — суд ҳукми б-н жазо тайинланган бирор шахсни жиноий жавобгарликдан озод қилиш ёки унга берилган жазони енгиллатиш. Одатда, давлат бошлиғининг қарори б-н амалга киритилади. ЎзРда суднинг ҳукми б-н жазо тайинланган шахсларни Президент томонидан А.э. ва гуноҳларидан ўтишни англатади (ЎзР Конституцияси, 93-модда, 20- банд). А.э. ЎзР Президенти тасдиқлаган Низомда назарда тутилган тартиблар ва қоидалар асосида амалга оширилади. ЎзРда А.э. масаласи одатда, ҳукмланган фуқаронинг А.э.ни сўраб ёзган илтимосномасига асосан кўриб чиқилади. Илтимосномадан ташқари: а) ўлим жазосига ҳукм қилинган, аммо А. э.ни сўраб илтимоснома ёзган маҳкумларга оид мавжуд материаллар; б) ЎзР Олий суди Раиси ва ЎзР Бош прокурорининг ЎзР судлари томонидан ўлим жазосига ва б. жазо турларига маҳкум этилган фуқароларга нисбатан А.э.ни қўллашни сўраб келтирган тақдимномалар ҳам кўрилади. Суд ҳукми б-н жазога ҳукм этилганларни А.э. ўлим жазосини озодликдан махрум қилиш жазоси б-н алмаштириш; асосий ва қўшимча жазоларни тўла ёки қисман ўташдан озод қилиш; жазо ўталмаган қисмини енгилроқ тури б-н алмаштириш ва судланганликни олиб ташлаш йули б-н амалга оширилади. А.э.ни сўраб қилинган илтимос-нома суд ҳукми қонуний кучга киргандан сўнг кўриб чиқилади. А.э. масаласини кУриб чиқишда: содир этилган жиноятнинг жамиятга хавфлилик даражаси ва хусусияти, маҳкумнинг шахсини тавсифловчи маълумотлар, унинг хулқи, меҳнатга муносабати, озодликдан махрум этиш жазосини утаётган колонияда жамоат ишларида қатнашиши ёки қатнашмаслиги, жазо муддатининг қанчаси ўталганлиги, келтирилган моддий зарар миқдори ва б. ҳолатлар; жазо ўтаётган колония маъмурияти, жамоат ташкилотлари ва жамоаларнинг маҳкумга нисбатан фикри; етказилган моддий зарарни тўлашдан озод этишни сўраб қилинган илтимоснома бўйича моддий зарар етказилган ташкилот, туман (шаҳар) ҳокимлигининг фикри; ҳарбий судлар томонидан ҳукм қилинган маҳкумларнинг илтимосномалари бўйича ЎзР Мудофаа вазирлигининг фикри ҳисобга олинади. Ўлим жазосига ҳукм этилганлар шу тўғридаги ҳукм қонуний кучга кирганлиги уларга эълон қилинган, ҳукмнинг ёки ажримнинг нусхаси топширилган кундан бошлаб 7 сутка ичида А.э.ни сўраб илтимоснома б-н мурожаат қилишга ҳақлидир. Агар ўлим жазосига ҳукмланган шахс белгиланган муддатда А.э.ни сўраб илтимоснома б-н мурожаат қилмаса ёки шундай илтимоснома қилишдан воз кечганини бил-дирса, у ҳолда белгиланган қоида асосида бу ҳақца акт тузилади. Илтимоснома ёки акт илтимоснома қабул қилинган ёки акт тузилган кундан бошлаб 3 кундан кечиктирилмай Президент девонига юборилиши шарт. Ўлим жазоси тайинланган шахснинг А.э.ни сўраб берган илтимосномаси ёки унинг А.э.ни сўраб илтимос қилишдан воз кечганлик тўғрисидаги ҳужжатлар кўрилиб, ҳал қилингунга қадар ўлим жазоси тайинланганлиги тўғрисидаги ҳукм ижроси тўхтатиб турилади. А.э. тўғрисидаги илтимосномалар ва мате-риаллар Президент ҳузурида тузилган Комиссия томонидан дастлабки текши ришдан ва муҳокамадан ўтади. Агар Комиссия А.э. масаласини кўришда йиғилган ҳужжатларни қўшимча текширишдан ўтказишни лозим топса, ЎзР Олий суди ёки ЎзР Прокуратурасига ўрганиб чиқиш ва тегишли хулоса бериш учун юборади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.