Agrokimyoviy xaritagramma
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 160–161-b. — ziyouz.com
Agrokimyoviy xaritagramma — tuproqning ösimliklar oziqlanadigan elementlar b-n ta'minlanganlik darajasini ifodalovçi xarita-sxema. A.x. tuzişda tuproqlar tarkibidagi ösimliklar özlaştira oladigan şakldagi fosfor va kaliy, mikroelementlar va b. miqdoriga köra 5 guruhga ajratiladi (azotni aniqlaş kam qöllaniladi). A.x. tuziş uçun maydoni 5 — 20 ga li raqamlangan maydonlardan olingan aralaş tuproq namunalari tahlili natijalaridan foydalaniladi. Namuna haydalma qatlamning 20 joyidan (diagonali yoki öqi böyiça) 300 — 400 g miqdorda olinadi. Ayni paytda haydalma qatlam ostidan (30 — 40 sm çuqurlikdan) olingan alohida tuproq namunalari ğam örganiladi. Barça aralaş tuproq namunalaridagi harakatçan fosfor va kaliy miqdori aniqlanadi. Taxlil natijalariga qarab A.x. lar tuziladi. Xaritaga tuşuntiriş tuziladi, xöjalik haqidagi ma'lumotlar, agrokimyoviy tekşiriş natijalari, mineral öğitlardan foydalaniş böyiça tavsiyalar beriladi.
Respublika «Özdaverloyiha» in-ti beradigan xöjaliklarning yerlaridan foydalaniş tarxlari A.x.lar tuziş uçun xaritagrafik asos bölib xizmat qiladi. Ularning masştabi suğoriladigan yerlar uçun 1:10000, lalmi yerlar uçun 1:25000. Ilmiy tavsiyalarga köra xar 5 yilda tuproqning agronomik holati tekşiriladi va yangi A.x. tuziladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АГРОКИМЁВИЙ ХАРИТАГРАММА — тупроқнинг ўсимликлар озиқланадиган элементлар б-н таъминланганлик даражасини ифодаловчи харита-схема. А.х. тузишда тупроқлар таркибидаги ўсимликлар ўзлаштира оладиган шаклдаги фосфор ва калий, микроэлементлар ва б. миқдорига кўра 5 гуруҳга ажратилади (азотни аниқлаш кам қўлланилади). А.х. тузиш учун майдони 5 — 20 га ли рақамланган майдонлардан олинган аралаш тупроқ намуналари таҳлили натижаларидан фойдаланилади. Намуна ҳайдалма қатламнинг 20 жойидан (диагонали ёки ўқи бўйича) 300 — 400 г миқдорда олинади. Айни пайтда ҳайдалма қатлам остидан (30 — 40 см чуқурликдан) олинган алоҳида тупроқ намуналари ғам ўрганилади. Барча аралаш тупроқ намуналаридаги ҳаракатчан фосфор ва калий миқдори аниқланади. Тахлил натижаларига қараб А.х. лар тузилади. Харитага тушунтириш тузилади, хўжалик ҳақидаги маълумотлар, агрокимёвий текшириш натижалари, минерал ўғитлардан фойдаланиш бўйича тавсиялар берилади.
Республика «Ўздаверлойиҳа» ин-ти берадиган хўжаликларнинг ерларидан фойдаланиш тархлари А.х.лар тузиш учун харитаграфик асос бўлиб хизмат қилади. Уларнинг масштаби суғориладиган ерлар учун 1:10000, лалми ерлар учун 1:25000. Илмий тавсияларга кўра хар 5 йилда тупроқнинг агрономик ҳолати текширилади ва янги А.х. тузилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.