Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Agrometeorologik xizmat körsatiş

    Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 162-b. — ziyouz.com

    Agrometeorologik xizmat körsatiş — q.x. işlab çiqarişining barça böğinlarini turli gidro va agrometeorologik axborotlar b-n tezkor ta'minlaş. A.x.k. majmuiga oldindan turli muddat uçun beriladigan ob-havo (bir oylik, 10, 7, 3 kunlik, sutkalik) prognozlari, ob-havoning xatarli hodisalari haqida ogohlantiriş, ob-havo şaroitlari hamda ularning q.x. ösimliklari rivojlanişiga va hosilning şakllanişiga, ötkaziladigan agrotexnik tadbirlarga ta'siri va b. haqidagi agrometeorologik ma'lumotlar va h.k. kiradi. Axborotlar kundalik, beş kunlik, haftalik va ön kunlik şarh (byulleten)larda, şuningdek muhim yilnomalar şaklida, i.ç. ahamiyatiga ega bölgan davr yoki ob-havo şaroiti noqulay keladigan davr uçun agrometeorologik ma'lumotlar umumlaştirilgan maxsus ma'lumotnomalar tarzida hamda agrometeorologik omillarning köp yillik rejimi haqida ma'lumotlar bölgan rejimli yoki agroiqlimiy axborotlar şaklida böladi. Q.x. mutaxassislari va rahbarlari bu ma'lumotlardan mavjud va kutilayotgan agrometeorologik şaroitni hisobga olgan holda ekiş, suğoriş, oziqlantiriş, qator oralariga işlov beriş, yiğim-terim işlari va b. tadbirlarning muddatlarini rejalaştirişda foydalanadilar. A.x.k. mijozlarning joylaşgan joyi, axborotning kölami va uni yetkazib beriş muddatlari körsatilgan rejaga muvofiq amalga oşiriladi. Özbekistonda q.x.ga A.x.k. 1921 y. Toşkentda Turkiston meteorologiya in-ti (Turkmet) taşkil etilişidan boşlangan. 1925 y.dan bu in-t Örta Osiyo meteorologiya in-ti (Sredazmet) deb atalgan. In-tining asosiy vazifasi q.x.ni ekinlarning holati va rivojlanişi töğrisidagi ma'lumotlar b-n ta'minlaş, hududning mavjud ob-havo şaroitlari va iqlim resurslaridan ratsional foydalaniş, ob-havoning xatarli hodisalaridan q.x. obyektlarini muhofaza qiliş tadbirlari va b. böldi. Özbekistonda A.x.k. Gidrometeorologiya boş boşqarmasi («Boşgidromet») va agrometeorologiya postlari tomonidan olib boriladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    АГРОМЕТЕОРОЛОГИК ХИЗМАТ КЎРСАТИШ — қ.х. ишлаб чиқаришининг барча бўғинларини турли гидро ва агрометеорологик ахборотлар б-н тезкор таъминлаш. А.х.к. мажмуига олдиндан турли муддат учун бериладиган об-ҳаво (бир ойлик, 10, 7, 3 кунлик, суткалик) прогнозлари, об-ҳавонинг хатарли ҳодисалари ҳақида огоҳлантириш, об-ҳаво шароитлари ҳамда уларнинг қ.х. ўсимликлари ривожланишига ва ҳосилнинг шаклланишига, ўтказиладиган агротехник тадбирларга таъсири ва б. ҳақидаги агрометеорологик маълумотлар ва ҳ.к. киради. Ахборотлар кундалик, беш кунлик, ҳафталик ва ўн кунлик шарҳ (бюллетень)ларда, шунингдек муҳим йилномалар шаклида, и.ч. аҳамиятига эга бўлган давр ёки об-ҳаво шароити ноқулай келадиган давр учун агрометеорологик маълумотлар умумлаштирилган махсус маълумотномалар тарзида ҳамда агрометеорологик омилларнинг кўп йиллик режими ҳақида маълумотлар бўлган режимли ёки агроиқлимий ахборотлар шаклида бўлади. Қ.х. мутахассислари ва раҳбарлари бу маълумотлардан мавжуд ва кутилаётган агрометеорологик шароитни ҳисобга олган ҳолда экиш, суғориш, озиқлантириш, қатор ораларига ишлов бериш, йиғим-терим ишлари ва б. тадбирларнинг муддатларини режалаштиришда фойдаланадилар. А.х.к. мижозларнинг жойлашган жойи, ахборотнинг кўлами ва уни етказиб бериш муддатлари кўрсатилган режага мувофиқ амалга оширилади. Ўзбекистонда қ.х.га А.х.к. 1921 й. Тошкентда Туркистон метеорология ин-ти (Туркмет) ташкил этилишидан бошланган. 1925 й.дан бу ин-т Ўрта Осиё метеорология ин-ти (Средазмет) деб аталган. Ин-тининг асосий вазифаси қ.х.ни экинларнинг ҳолати ва ривожланиши тўғрисидаги маълумотлар б-н таъминлаш, ҳудуднинг мавжуд об-ҳаво шароитлари ва иқлим ресурсларидан рационал фойдаланиш, об-ҳавонинг хатарли ҳодисаларидан қ.х. объектларини муҳофаза қилиш тадбирлари ва б. бўлди. Ўзбекистонда А.х.к. Гидрометеорология бош бошқармаси («Бошгидромет») ва агрометеорология постлари томонидан олиб борилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.