Agrotuproq rayonlaştiriş
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 168-b. — ziyouz.com
Agrotuproq rayonlaştiriş A G R O T U P R O Q RAYONLAŞTIRIŞ — mintaqalarni ösimliklarning ösişi va rivojlanişiga ta'sir körsatuvçi tuproq xususiyatlari, iqlim va gidrogeologik şaroitlari, litologik-geomorfologik tuzilişi va ba'zi boşqa belgilari (eroziya, şörlaniş) ga, şuningdek q.x. işlab çiqarişining öziga xosligiga köra hududlarga ajratiş (q. Tuproqni rayonlaştiriş). Özbekistonda A.r.ning ilmiy asoslari 30-y.larda yaratilgan. Obikor dehqonçilik şaroitida A.r. uçun tuproqlarning kelib çiqişi b-n bir qatorda şu tuproqning qaçondan beri suğorilişi, madaniylaşganlik darajasi, şuningdek eroziya, ikkilamçi şörlaniş, şörxoklik, toşloqlik, botqoqlik kabi q.x.ga noqulay holatlarning namoyon böliş darajasi ham hisobga olinadi. A.r. qişloq xöjaligi işlab çiqarişini töğri taşkil qiliş, jumladan östiriladigan ekinlarni r-nlaştiriş, agronomik va meliorativ tadbirlarni rejalaştiriş hamda amalga oşiriş, agrotexnik va suğoriş usullarini töğri tanlaş, maşinalar tizimini işlab çiqiş va ş.k. uçun zarur. A.r. qöyilgan maqsadlarga qarab turli aniqlikda işlab çiqiladi. Sxematik A.r.da katta r-nlar ajratilib, bu yerda köp tarkalgan tuproq tiplari, agrotexnik va b. usullar samaradorligini ta'minlaydigan yaxlitlangan tabiiy körsatkiçlar va asosiy meliorativ tadbirlar körsatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
А Г Р О Т У П Р О Қ РАЙОНЛАШТИРИШ — минтақаларни ўсимликларнинг ўсиши ва ривожланишига таъсир кўрсатувчи тупроқ хусусиятлари, иқлим ва гидрогеологик шароитлари, литологик-геоморфологик тузилиши ва баъзи бошқа белгилари (эрозия, шўрланиш) га, шунингдек қ.х. ишлаб чиқаришининг ўзига хослигига кўра ҳудудларга ажратиш (қ. Тупроқни районлаштириш). Ўзбекистонда А.р.нинг илмий асослари 30-й.ларда яратилган. Обикор деҳқончилик шароитида А.р. учун тупроқларнинг келиб чиқиши б-н бир қаторда шу тупроқнинг қачондан бери суғорилиши, маданийлашганлик даражаси, шунингдек эрозия, иккиламчи шўрланиш, шўрхоклик, тошлоқлик, ботқоқлик каби қ.х.га ноқулай ҳолатларнинг намоён бўлиш даражаси ҳам ҳисобга олинади. А.р. қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришини тўғри ташкил қилиш, жумладан ўстириладиган экинларни р-нлаштириш, агрономик ва мелиоратив тадбирларни режалаштириш ҳамда амалга ошириш, агротехник ва суғориш усулларини тўғри танлаш, машиналар тизимини ишлаб чиқиш ва ш.к. учун зарур. А.р. қўйилган мақсадларга қараб турли аниқликда ишлаб чиқилади. Схематик А.р.да катта р-нлар ажратилиб, бу ерда кўп таркалган тупроқ типлари, агротехник ва б. усуллар самарадорлигини таъминлайдиган яхлитланган табиий кўрсаткичлар ва асосий мелиоратив тадбирлар кўрсатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.