Ahmad mirzo
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 861–862-b. — ziyouz.com
Ahmad mirzo AHMAD (MIRAK) MIRZO (1388— 1425) — Temuriylardan. Umarşayx mirzo bahodirning ukasi. Amir Temurning Xitoyga qilgan yurişida qöşinning öng qanotiga Xapil Sulton b-n birgalikda rahbarlik qilgan. Amir Temur vafotidan söng Şohrux saroyida bölgan. 1409 y. Şohrux farmoniga köra amir Xudoydod va Saydi Ahmad mirzolar b-n birgalikda Hisor viloyatidagi isyonni bostirişda qatnaşgan. 1409 y. Movarounnahr Şohrux qöliga ötgaç, Farğona viloyati Ah.(M.) m.ga berilgan. U Farğonada obodonçilik işlarini rivojlantirgan, istehkomlarni ta'mirlagan, şuningdek öz navkarlari b-n Şohruxning harbiy yurişlarida qatnaşib turgan. 1413 y. Uluğbek harbiy kengaş bahonasida AhDM.) m.ni Samarqandga taklif qilgan, biroq u Uluğbekning fe'lidan hadiksirab Samarqandga kelmagan. Şundan söng Uluğbek Andijonga qöşin tortib Andijon, Axsilarni egallaydi. Ah.(M.) m. toğga yaşiringan va Möğulistondan madad uçun kelgan laşkar b-n Andijonga yuriş qilib Öş atrofida Uluğbek amirlari ustidan ğalaba qozonadi. Şundan söng Ah-(M.) m. Möğuliston xoni Muhammadxon huzuriga — Qaşqarga ketgan. Şohrux 1415 y. 26 mayda Ah-(M.) m. ga maktub yöllab uni öz huzuriga çaqirtiradi. Ah.(M.) m. 1416 y. Qa-şqardan Hirotga qaytib kelgan, uni Hirotdan taşqariga çiqarmasdan nazorat ostida saqlaganlar. Saltanatni qölga kiritiş uçun tuzgan rejasi oşkor bölib qolgaç, Ah-(M.) m.ni Mak-kaga, Ka'batullo ziyoratiga jönatişga farmon berilgan. Ah.(M) m. hajdan qaytib kelmagan.
Turğun Fayziyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҲМАД (МИРАК) МИРЗО (1388— 1425) — Темурийлардан. Умаршайх мирзо баҳодирнинг укаси. Амир Темурнинг Хитойга қилган юришида қўшиннинг ўнг қанотига Хапил Султон б-н биргаликда раҳбарлик қилган. Амир Темур вафотидан сўнг Шоҳрух саройида бўлган. 1409 й. Шоҳрух фармонига кўра амир Худойдод ва Сайди Аҳмад мирзолар б-н биргаликда Ҳисор вилоятидаги исённи бостиришда қатнашган. 1409 й. Мовароуннаҳр Шоҳрух қўлига ўтгач, Фарғона вилояти Аҳ.(М.) м.га берилган. У Фарғонада ободончилик ишларини ривожлантирган, истеҳкомларни таъмирлаган, шунингдек ўз навкарлари б-н Шоҳрухнинг ҳарбий юришларида қатнашиб турган. 1413 й. Улуғбек ҳарбий кенгаш баҳонасида АҳДМ.) м.ни Самарқандга таклиф қилган, бироқ у Улуғбекнинг феълидан ҳадиксираб Самарқандга келмаган. Шундан сўнг Улуғбек Андижонга қўшин тортиб Андижон, Ахсиларни эгаллайди. Аҳ.(М.) м. тоғга яширинган ва Мўғулистондан мадад учун келган лашкар б-н Андижонга юриш қилиб Ўш атрофида Улуғбек амирлари устидан ғалаба қозонади. Шундан сўнг Аҳ-(М.) м. Мўғулистон хони Муҳаммадхон ҳузурига — Қашқарга кетган. Шоҳрух 1415 й. 26 майда Аҳ-(М.) м. га мактуб йўллаб уни ўз ҳузурига чақиртиради. Аҳ.(М.) м. 1416 й. Қа-шқардан Ҳиротга қайтиб келган, уни Ҳиротдан ташқарига чиқармасдан назорат остида сақлаганлар. Салтанатни қўлга киритиш учун тузган режаси ошкор бўлиб қолгач, Аҳ-(М.) м.ни Мак-кага, Каъбатулло зиёратига жўнатишга фармон берилган. Аҳ.(М) м. ҳаждан қайтиб келмаган.
Турғун Файзиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.