Aholi xarajatlari
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 877-b. — ziyouz.com
Aholi xarajatlari - aholining tirikçilik ötkaziş uçun qilgan pul sarflari; aholi pul daromadlarining işlatilişi. Aholining pul daromadi uning ehtiyojlarini qondirişga xizmat qiladi. Daromadlar iste'mol tovarlari va xizmatlarni xarid etiş, turli tölovlarni tölaş, jamğarma hosil etiş uçun sarflanadi. A.x.ning obyektiv çegarasi daromad bölsa, uning subyektiv çegarasi daromad egasining didi, erki, nimani afzal körişidir. Şu tufayli daromad bir xil bölsada, xarajatlar tarkibi turliça böladi. Daromad qançalik köp bölsa, oziq-ovqat uçun sarflar qisqarib, sanoat mollari va xizmatlarni xarid etiş xarajatlari, çunonçi, uzoq muddat xizmat qiluvçi qimmatbaho tovarlar xaridiga pul köproq sarflanadi. Şu jihatidan aholi turli toifalarining xarajatlari bir-biridan farqlanadi. Kambağal oilalarda ovqatlaniş xarajati ustivor bölsa, töq va boy oilalarda kiyiniş, dam oliş, sayohat qiliş, qimmatbaho tovar xarid etiş sarflari ustun turadi. Iqtisodiyoti rivojlangan va xal-qi farovon yaşaydigan mamlakatlarda aholining oziq-ovqat uçun sarflari qisqarib, minimal darajaga tuşadi. Özbekistonda bozor iqtisodiyotiga ötiş davrida A.X. tarkibida özgarişlar paydo böldi. Aholi xarajatlarida oziq-ovqat sarflari b-n bir qatorda, nooziq-ovqat tovarlarini xarid etiş, pul jamğariş va qimmatbaho qoğozlarni orttirişga qaratilgan xarajatlar ham kuzatiladi.
Ahmadjon Ölmasov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АҲОЛИ ХАРАЖАТЛАРИ - аҳолининг тирикчилик ўтказиш учун қилган пул сарфлари; аҳоли пул даромадларининг ишлатилиши. Аҳолининг пул даромади унинг эҳтиёжларини қондиришга хизмат қилади. Даромадлар истеъмол товарлари ва хизматларни харид этиш, турли тўловларни тўлаш, жамғарма ҳосил этиш учун сарфланади. А.х.нинг объектив чегараси даромад бўлса, унинг субъектив чегараси даромад эгасининг диди, эрки, нимани афзал кўришидир. Шу туфайли даромад бир хил бўлсада, харажатлар таркиби турлича бўлади. Даромад қанчалик кўп бўлса, озиқ-овқат учун сарфлар қисқариб, саноат моллари ва хизматларни харид этиш харажатлари, чунончи, узоқ муддат хизмат қилувчи қимматбаҳо товарлар харидига пул кўпроқ сарфланади. Шу жиҳатидан аҳоли турли тоифаларининг харажатлари бир-биридан фарқланади. Камбағал оилаларда овқатланиш харажати устивор бўлса, тўқ ва бой оилаларда кийиниш, дам олиш, саёҳат қилиш, қимматбаҳо товар харид этиш сарфлари устун туради. Иқтисодиёти ривожланган ва хал-қи фаровон яшайдиган мамлакатларда аҳолининг озиқ-овқат учун сарфлари қисқариб, минимал даражага тушади. Ўзбекистонда бозор иқтисодиётига ўтиш даврида А.Х. таркибида ўзгаришлар пайдо бўлди. Аҳоли харажатларида озиқ-овқат сарфлари б-н бир қаторда, ноозиқ-овқат товарларини харид этиш, пул жамғариш ва қимматбаҳо қоғозларни орттиришга қаратилган харажатлар ҳам кузатилади.
Аҳмаджон Ўлмасов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.