Ajal ilon
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 203-b. — ziyouz.com
Ajal ilon (Acanthophis antarcticus) — aspidlar oilasiga mansub ilonlarning bir turi, yöğon va kalta gavdasining körinişi qora ilonlarga öxşab ketadi. Uz. 75 sm gaça, keng va yapaloq uçburçak şakldagi boşi siqiq böyni orqali tanasidan aniq ajralib turadi. Közusti qalqoni yon tomonga turtib çiqqan, tanasi ustidagi tangaçalarida qovurğaçalar böladi. Baqa va mayda quşlar b-n oziqlanadi. Avstraliya, Yangi Gvineya, Malakka va ularga qöşni orollarda tarqalgan. A.i. köpinça söqmoq yöllarda va quyoş tuşadigan boşqa oçiq joylarda kulça bölib isinib yotadi. Xavf tuğilganida boşqa ilonlarga öxşab qoçişga yoki yaqinlaşayotgan duşmanini qörqitişga harakat qilmaydi. Himoya rangiga ega bölganidan piyoda yölovçi uni sezmasdan juda yaqin kelib qolganida çaqadi. A.i. zahari boşqa aspid ilonlar zahariga nisbatan kuçsiz bölsada, u çaqqan odamlarning aksariyati öladi. Şu sababdan bu ilon A.i. deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЖАЛ ИЛОН (Acanthophis antarcticus) — аспидлар оиласига мансуб илонларнинг бир тури, йўғон ва калта гавдасининг кўриниши қора илонларга ўхшаб кетади. Уз. 75 см гача, кенг ва япалоқ учбурчак шаклдаги боши сиқиқ бўйни орқали танасидан аниқ ажралиб туради. Кўзусти қалқони ён томонга туртиб чиққан, танаси устидаги тангачаларида қовурғачалар бўлади. Бақа ва майда қушлар б-н озиқланади. Австралия, Янги Гвинея, Малакка ва уларга қўшни оролларда тарқалган. А.и. кўпинча сўқмоқ йўлларда ва қуёш тушадиган бошқа очиқ жойларда кулча бўлиб исиниб ётади. Хавф туғилганида бошқа илонларга ўхшаб қочишга ёки яқинлашаётган душманини қўрқитишга ҳаракат қилмайди. Ҳимоя рангига эга бўлганидан пиёда йўловчи уни сезмасдан жуда яқин келиб қолганида чақади. А.и. заҳари бошқа аспид илонлар заҳарига нисбатан кучсиз бўлсада, у чаққан одамларнинг аксарияти ўлади. Шу сабабдан бу илон А.и. деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.