Ajam
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 203-b. — ziyouz.com
Ajam (arab. — arab emas) 1) arablardan boşqa Şarq xalqlarining umumiy nomi. Şuningdek, arablar yaşaydigan Şarq mamlakatlari, xususan, Turon va Eron ham «Mulki ajam» deb yuritilgan. Bu yerlardan yetişib çiqqan olimlar «ajamiy» deb atalgan. Keyinçalik A. nomi faqat eronliklarga nisbatan qöllanilgan, Eronni esa A. yoxud Ajamiston deb ataganlar. 2) Örta asr «ön ikki maqom» tizimidagi şu'ba. Musiqa risolalarida A. Rahoviy maqomi, Bayoti A.— Navo maqomi, Navrözi A.— Hijoz maqomi şu'balari sifatida qayd etilgani ma'lum. 3) Özbek, tojik, uyğur va b. Şarq xalqlari mumtoz musiqa merosida mavjud çolğu va aşula asarlari. Jumladan, Şaşmaqom turkumining Segoh maqomi çolğu bölimida Muxammasi A. qismi, aşula bölimida Navrözi A. şu'basi, Xorazm maqomlari turkumining Segoh maqomi aşula bölimida Nasri A. şu'basi, şuningdek Toşkent — Farğona maqom yöllari qatorida Navrözi A. kuyi, tört qismli A. va uning taronalari çolğu turkumi va b.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЖАМ (араб. — араб эмас) 1) араблардан бошқа Шарқ халқларининг умумий номи. Шунингдек, араблар яшайдиган Шарқ мамлакатлари, хусусан, Турон ва Эрон ҳам «Мулки ажам» деб юритилган. Бу ерлардан етишиб чиққан олимлар «ажамий» деб аталган. Кейинчалик А. номи фақат эронликларга нисбатан қўлланилган, Эронни эса А. ёхуд Ажамистон деб атаганлар. 2) Ўрта аср «ўн икки мақом» тизимидаги шуъба. Мусиқа рисолаларида А. Раҳовий мақоми, Баёти А.— Наво мақоми, Наврўзи А.— Ҳижоз мақоми шуъбалари сифатида қайд этилгани маълум. 3) Ўзбек, тожик, уйғур ва б. Шарқ халқлари мумтоз мусиқа меросида мавжуд чолғу ва ашула асарлари. Жумладан, Шашмақом туркумининг Сегоҳ мақоми чолғу бўлимида Мухаммаси А. қисми, ашула бўлимида Наврўзи А. шуъбаси, Хоразм мақомлари туркумининг Сегоҳ мақоми ашула бўлимида Насри А. шуъбаси, шунингдек Тошкент — Фарғона мақом йўллари қаторида Наврўзи А. куйи, тўрт қисмли А. ва унинг тароналари чолғу туркуми ва б.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.