Akan
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 253-b. — ziyouz.com
Akan — Gana va Kot-d'Ivuar hamda Togoda yaşovçi özaro yaqin xalqlar (aşanti, fanti, akim, akvapim, an'i, baule, gonja, kraçi, abrong va b.) guruhi. Ganada 7,76 mln. dan ziyod. Kot-d'Ivuarda 2,3 mln. va Togoda 50 ming kişi yaşaydi (1987). Akan va b. kva tillarida sözlaşadi. A.larda qad. diniy e'tiqodlar (animizm, ajdodlar ruhiga siğiniş) b-n birga, katolik dini ham keng tarqalgan, musulmon sunniylar ham bor. Negroid irqiga mansub. A. tarkibidagi xalqlardan biri — aşanta 18—19- a.larda bir qança qöşni qabilalarni birlaştirib, Aşanti davlatini taşkil qilgan edi. 19- a.ning oxirida Aşanti davlati ingliz mustamlakaçilari tomonidan bosib olindi. Milliy ozodlik kuraşi kuçayişi tufayli, 1957 y. A.larning katta bir qismi ingliz mustamlakasi asoratidan ozod bölib, mustaqil davlat (hoz. Gana)ga birlaşdi. A.lar, asosan, dehqonçilik (kakao östiriş) b-n, ayrim tumanlarda çorvaçilik (qoramol boqiş) b-n şuğullanadilar.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АКАН — Гана ва Кот-д’Ивуар ҳамда Тогода яшовчи ўзаро яқин халқлар (ашанти, фанти, аким, аквапим, анъи, бауле, гонжа, крачи, абронг ва б.) гуруҳи. Ганада 7,76 млн. дан зиёд. Кот-д’Ивуарда 2,3 млн. ва Тогода 50 минг киши яшайди (1987). Акан ва б. ква тилларида сўзлашади. А.ларда қад. диний эътиқодлар (анимизм, аждодлар руҳига сиғиниш) б-н бирга, католик дини ҳам кенг тарқалган, мусулмон суннийлар ҳам бор. Негроид ирқига мансуб. А. таркибидаги халқлардан бири — ашанта 18—19- а.ларда бир қанча қўшни қабилаларни бирлаштириб, Ашанти давлатини ташкил қилган эди. 19- а.нинг охирида Ашанти давлати инглиз мустамлакачилари томонидан босиб олинди. Миллий озодлик кураши кучайиши туфайли, 1957 й. А.ларнинг катта бир қисми инглиз мустамлакаси асоратидан озод бўлиб, мустақил давлат (ҳоз. Гана)га бирлашди. А.лар, асосан, деҳқончилик (какао ўстириш) б-н, айрим туманларда чорвачилик (қорамол боқиш) б-н шуғулланадилар.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.