Akragantlik Empedokl
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 126–127-b. — ziyouz.com
Empedokl Akragantlik (mil.av. 487/482, Akragant — mil. av. 424/423, Peloponnes) — yunon faylasufi, şoir va vraç. E. özining «Tabiat haqida»gi falsafiy dostonida olamning asosiga 4 unsur (yer, suv, havo va olov)ni qöyadi. Ularning birikişi va ajralişi mikdorii va sifatiy bölinişlarga boğliq. Unsurlar esa öz-öziça doimo özgarmay turaveradi. Bu ta'limot köp asrlar davomida antik va örta asr falsafasida saqlanib keldi. E.ga köra, olamda uni harakatlantiruvçi 2 ta kuç — muhabbat (tortiş kuçi) va duşmanlik (itariş kuçi) bölib, ular navbatmanavbat hukmronlik qiladi. E.ning tabiiyilmiy (Kuyoş tutilişi haqida va boşqalar), tirik mavjudotlarning qonuniyatli evolyutsiyasi (tuproqdan tabiiy ravişda avvalo ösimliklar, keyinçalik hayvonot olami paydo bölgan, ular uzoq taraqqiyot yölini bosib ötgaç, inson vujudga kelganligi) haqidagi farazlari. odam öziga yaqinroq va öxşaşroq mavjudotnigina biladi, çunki öxşaş narsa hammavaqt öxşaşi tomonidan bilinadi, degan fikrlari diqqatga sazovordir. E. anatomiya va fiziologiya muammolariga katta e'tibor bergan. «Poklaniş» dostonida ruhning köçib yurişi töğrisidagi diniyaxloqiy qaraşlarini bayon etgan. Sitsiliya tibbiy maktabining asosçisi hisoblanğan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЭМПЕДОКЛ Акрагантлик (мил.ав. 487/482, Акрагант — мил. ав. 424/423, Пелопоннес) — юнон файласуфи, шоир ва врач. Э. ўзининг «Табиат ҳақида»ги фалсафий достонида оламнинг асосига 4 унсур (ер, сув, ҳаво ва олов)ни қўяди. Уларнинг бирикиши ва ажралиши микдории ва сифатий бўлинишларга боғлиқ. Унсурлар эса ўз-ўзича доимо ўзгармай тураверади. Бу таълимот кўп асрлар давомида антик ва ўрта аср фалсафасида сақланиб келди. Э.га кўра, оламда уни ҳаракатлантирувчи 2 та куч — муҳаббат (тортиш кучи) ва душманлик (итариш кучи) бўлиб, улар навбатманавбат ҳукмронлик қилади. Э.нинг табиийилмий (Куёш тутилиши ҳақида ва бошқалар), тирик мавжудотларнинг қонуниятли эволюцияси (тупроқдан табиий равишда аввало ўсимликлар, кейинчалик ҳайвонот олами пайдо бўлган, улар узоқ тараққиёт йўлини босиб ўтгач, инсон вужудга келганлиги) ҳақидаги фаразлари. одам ўзига яқинроқ ва ўхшашроқ мавжудотнигина билади, чунки ўхшаш нарса ҳаммавақт ўхшаши томонидан билинади, деган фикрлари диққатга сазовордир. Э. анатомия ва физиология муаммоларига катта эътибор берган. «Покланиш» достонида руҳнинг кўчиб юриши тўғрисидаги динийахлоқий қарашларини баён этган. Сицилия тиббий мактабининг асосчиси ҳисобланған.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.