Akseleratsiya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Akseleratsiya (lot. accelaratio - tezlaşiş) (biologiyada) — embrion (puşt) rivojlanişining ma'lum bosqiçlarida uning ayrim a'zolari şakllanişining tezlaşuvi. Bolalar va ösmirlar ösişi hamda jismoniy rivojlanişining tezlaşişi. Hoz. bolalar va ösmirlar har bir yoşda ança oldingi yillardagi tengqurlariga nisbatan böyçan bölib, vazni oğirroqdir. Bolalar katta bölgan sari, bu farq şunçalik seziladi. Ularning sut tişlari oldin börtadi, doimiy tişlar b-n tezroq almaşinadi, skeletining suyaklanişi ham oldinroq yuz beradi. Oğir mehnatning kamayişi, umumiy hayot tarzi, maişiygigiyenik şart-şaroitlarning yaxşilanişi, şuningdek yaqin qarindoşlar örtasidagi nikohga yöl qöymaslik va b. A.ga olib kelişi mumkin. A. faqat bolalar gavda ölçamlarining jadal kattalanişida emas, balki ularning dunyoqaraşi hamda fikrlaşlari ilgarilab ketişi, şuningdek erta baloğatga yetişida ham namoyon böladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АКЦЕЛЕРАЦИЯ (лот. accelaratio - тезлашиш) (биологияда) — эмбрион (пушт) ривожланишининг маълум босқичларида унинг айрим аъзолари шаклланишининг тезлашуви. Болалар ва ўсмирлар ўсиши ҳамда жисмоний ривожланишининг тезлашиши. Ҳоз. болалар ва ўсмирлар ҳар бир ёшда анча олдинги йиллардаги тенгқурларига нисбатан бўйчан бўлиб, вазни оғирроқдир. Болалар катта бўлган сари, бу фарқ шунчалик сезилади. Уларнинг сут тишлари олдин бўртади, доимий тишлар б-н тезроқ алмашинади, скелетининг суякланиши ҳам олдинроқ юз беради. Оғир меҳнатнинг камайиши, умумий ҳаёт тарзи, маишийгигиеник шарт-шароитларнинг яхшиланиши, шунингдек яқин қариндошлар ўртасидаги никоҳга йўл қўймаслик ва б. А.га олиб келиши мумкин. А. фақат болалар гавда ўлчамларининг жадал катталанишида эмас, балки уларнинг дунёқараши ҳамда фикрлашлари илгарилаб кетиши, шунингдек эрта балоғатга етишида ҳам намоён бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.