Aktinometr

Aktinometr (aktino... va metr) — Quyoşdan bevosita keluvçi radiatsiya jadalligini ulçaydigan asbob. Işlaş tarzi tuşayotgan radiatsiyaning qoraytirilgan sirtga yutilişiga va nur energiyasining issiqlik energiyasiga aylanişiga asoslangan. Bunday A.larda radiatsiyani qabul qiluvçisi sifatida qoraga böyalgan yupqa metall bölagi (plastinka) işlatiladi. Yutilgan radiatsiya issiqligini bir neça usul b-n, mas, radiatsiya ta'sirida asbob qabul qiluvçisi t-rasining oşiş qiymatini (kumuş diskli A.), qabul qiluvçi b-n uning atrofidagi muhit t-rasi orasidagi farq natijasida hosil böluvçi termotokni (Yanişevs-kiy termoustuni, Moll A.i), bimetall plastinkaning quyoş nuri ta'sirida deformatsiyalaniş kattaligini (Mixelson A.i) ölçab topiladi. Nörning ayrim spektri (rangi) quvvatini ölçaşda fotokimyoviy, fotoelektrik hamda fotografik kabi selektiv usullar işlatiladi. Bir neça nur filtrlari b-n ta'minlangan A. ham şu maqsadda qöllaniladi.