Aktivlik qatori
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 275-b. — ziyouz.com
Aktivlik qatori AKTIVLIK QATORI, kuçlanişlar qatori —metallarning elektrolit eritmalaridagi normal poten-siallarining ortib boradigan tartibda joylanişi: Li, K, Sa, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Cd, Ni, Sn, Pb, H2, Cu, Hg, Ag, Pt, Au A.q.ga taqqoslaş maqsadida, metallardan taşqari, vodorod (potensiali nolga teng deb qabul qilingan) ham kiritiladi. A.q.da muayyan örinda turgan metall özidan öngda turgan (potensiali musbatroq) metallarni ularning birikmalaridan siqib çiqaradi. Mac, tötiyo (mis kuporosi) eritmasiga rux taşlansa, rux misni uning birikmasidan ajratib çiqaradi. Vodoroddan çapda turgan (potensiali manfiyroq) metallar vodorodni uning birikmasidan (mas, kislotadan) siqib çiqaradi. Tarkibida bir qança metall tuzlari bölgan eritma elektroliz qilinsa, katodda avvalo A.q.da öngda turgan metall ajralib çiqadi. Metallarning qotişmasida avval A.q.da çapda turgan element korroziyalanadi. Metallmaslarning ham öziga xos kuçlanişlar qatori mavjud.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АКТИВЛИК ҚАТОРИ, кучланишлар қатори —металларнинг электролит эритмаларидаги нормал потен-циалларининг ортиб борадиган тартибда жойланиши: Li, К, Са, Na, Mg, Al, Mn, Zn, Cr, Fe, Cd, Ni, Sn, Pb, H2, Cu, Hg, Ag, Pt, Au А.қ.га таққослаш мақсадида, металлардан ташқари, водород (потенциали нолга тенг деб қабул қилинган) ҳам киритилади. А.қ.да муайян ўринда турган металл ўзидан ўнгда турган (потенциали мусбатроқ) металларни уларнинг бирикмаларидан сиқиб чиқаради. Mac, тўтиё (мис купороси) эритмасига рух ташланса, рух мисни унинг бирикмасидан ажратиб чиқаради. Водороддан чапда турган (потенциали манфийроқ) металлар водородни унинг бирикмасидан (мас, кислотадан) сиқиб чиқаради. Таркибида бир қанча металл тузлари бўлган эритма электролиз қилинса, катодда аввало А.қ.да ўнгда турган металл ажралиб чиқади. Металларнинг қотишмасида аввал А.қ.да чапда турган элемент коррозияланади. Металлмасларнинг ҳам ўзига хос кучланишлар қатори мавжуд.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.