Akustik şovqin

Akustik şovqin - garmonik bölmagan tovuş tölqinlari. Turmuşda A.ş. nutq va musiqani töğri eşitişga xalaqit beruvçi turli tovuşlar şaklida uçraydi. A.ş. kuyidagi turlarga ajraladi: 1) qattiq jismlar tebranişi natijasida vujudga keladigan mexanik şovqin; 2) harakatlanayotgan gaz, buğ yoki suyukliklarda uyurma oqimlar qatlamining turli tezlik b-n harakatlanişi tufayli hosil böladigan a er o yoki gidrodinamik şovqin; 3) gazlarning yonişi natijasida yuz beradigan uyurma oqim va ziçlik özgarişlaridan hamda portlaş yoki razryad paytida qisqa vaqtda bosimning ortişi tufayli vujudga keladigan termik şovqin; 4) suyuqlikdagi pufakçalarning yorilişi natijasida hosil böladigan kavita-sion şovqin. Tutaş spektrli şov-qin «oq şovqin» deyiladi. A.ş.ni nazariy örganişda ehtimollik nazariyasiga asoslangan statistik fizika qonunlaridan foydalaniladi. A.ş.ni örganişdan asosiy maqsad uning manbalarini aniqlab, odam organizmiga hamda ba'zi bir tizimlarga körsatadigan salbiy ta'sirini kamaytirişdan iborat. A.s. xossalari turli analizatorlar yordamida aniqlanadi. A.Ş.ning eşitiş a'zolariga ta'siri uning jadalligi va takroriyligiga boğliq. Uzoq vaqt ta'sir etuvçi A.ş. kişiga salbiy ta'sir körsatadi, çarçaşni kuçaytirib, iş qobiliyatini pasaytiradi. Jadalligi 80—90 db va tarkibida past takroriylikli tovuşlardan taşqari ultratovuş takroriylikli tovuşlar bölgan A.ş. ta'sirida kişining asabi buzilişi natijasida oşqozon va içak yarasi, gipertoniya va b. kasalliklar kelib çiqişi mumkin. Odatda, sanoat korxonalari va quriliş muassasalarida A.ş.ni kamaytiriş çoralari köriladi. Ba'zan, A.ş.dan xabarçi (signal) sifatida foydalaniladi. Mas, suv osti kemasining yaqinlaşuvini undan tarqaladigan A.ş.dan seziş mumkin.