Akvarel

Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 258-b. — ziyouz.com

Akvarel (frans. aquarelle, asli lot. aqua — suv) — rassomlik san'atida işlatiladigan böyoq (suvda oson eriydi) va şu böyoq b-n bajarilgan rang-tasvir asari.

A.ning öziga xos xususiyati böyoqning tiniq, rangning sofligidir. A. rang-tasvirida oq böyoq işlatilmaydi— oq qoğoz böyoq vazifasini bajaradi. A. böyoği qoğoz sirtiga yupqa qatlam bölib yotadi, bu qatlam nörni yaxşi ötkazadi. Şuning uçun A. rang-tasviri yuzasi silliq bölmagan oq qoğozga işlanadi. A. böyoğida rasm işlanganda rangsurtmalar, rang qatlamlari xususiyati hisobga olinişi kerak.

A. qadimdan ma'lum bölgan. 15-a.da nemis rassomi A. Dyurer A.da ajoyib asarlar yaratgan. 17—18-a.larda Yevropada A. keng tarqaldi. 18—19- a. boşlaridan jadal rivojlandi, uslub va usullari işlab çiqildi. Angliya (U. Terner, R. Bonington va b.), Fransiya (O. Domye, E. Delakrua va b.), Rossiya (K. Bryullov, I. Repin, V. Serov, M. Vrubel va b.) da A. san'atining ajoyib namunalari yaratildi. Özbekiston tasviriy san'atida A. rangtasviri 20-a. 20-y.laridan rivojlana boşlagan. A. Nikolayev (Usta Mömin), G. Nikitin, B. Hamdamiy, Ö. Tansiqboyev, V. Kaydalov va b. rassomlar öz A. asarlari b-n özbek A. san'ati rivojiga munosib hissa qöşdilar. Özbekiston rassomlaridan M. Sodiqov, T. Muhamedov, F. Boymatov, V. Apuxtin va b. ijodida A. rivojlanmoqda.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

АКВАРЕЛЬ (франц. aquarelle, асли лот. aqua — сув) — рассомлик санъатида ишлатиладиган бўёқ (сувда осон эрийди) ва шу бўёқ б-н бажарилган ранг-тасвир асари.

А.нинг ўзига хос хусусияти бўёқнинг тиниқ, рангнинг софлигидир. А. ранг-тасвирида оқ бўёқ ишлатилмайди— оқ қоғоз бўёқ вазифасини бажаради. А. бўёғи қоғоз сиртига юпқа қатлам бўлиб ётади, бу қатлам нўрни яхши ўтказади. Шунинг учун А. ранг-тасвири юзаси силлиқ бўлмаган оқ қоғозга ишланади. А. бўёғида расм ишланганда рангсуртмалар, ранг қатламлари хусусияти ҳисобга олиниши керак.

А. қадимдан маълум бўлган. 15-а.да немис рассоми А. Дюрер А.да ажойиб асарлар яратган. 17—18-а.ларда Европада А. кенг тарқалди. 18—19- а. бошларидан жадал ривожланди, услуб ва усуллари ишлаб чиқилди. Англия (У. Тернер, Р. Бонингтон ва б.), Франция (О. Домье, Э. Делакруа ва б.), Россия (К. Брюллов, И. Репин, В. Серов, М. Врубель ва б.) да А. санъатининг ажойиб намуналари яратилди. Ўзбекистон тасвирий санъатида А. рангтасвири 20-а. 20-й.ларидан ривожлана бошлаган. А. Николаев (Уста Мўмин), Г. Никитин, Б. Ҳамдамий, Ў. Тансиқбоев, В. Кайдалов ва б. рассомлар ўз А. асарлари б-н ўзбек А. санъати ривожига муносиб ҳисса қўшдилар. Ўзбекистон рассомларидан М. Содиқов, Т. Муҳамедов, F. Бойматов, В. Апухтин ва б. ижодида А. ривожланмоқда.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.