«Al-magest»
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 356-b. — ziyouz.com
«Al-magest» (arab. — al-Majistiy, lot. Almagestum — «Buyuk quriliş») — yunon astronomi Ptolemeyning maşhur asari; 150—160-y.larda yozgan. Bağdod xalifasi Ma'munning farmoni b-n taxminan 825 y.da arab tiliga tarjima qilingan. Yunon astronomik komusi hisoblangan. «A.»da muallif özining ilmiy tekşirişlarini qöşgan holda öşa davrda ma'lum bölgan astronomik bilimlarni bayon etgan. Unda olam tuzilişining geotsentrik tizimi birinçi marta bayon etilgan bölib, Quyoş, Oy, sayyoralar va yulduzlarning körinma harakati tuşuntiriladi. Bu tizimga köra, olamning markazida Yer turadi va u harakat qilmaydi. «A.»da 1028 ta yulduzni öz içiga olgan qad. yulduz jadvallaridan biri ham bor. Astronomiyaning çuqur tuşunçalariga asoslanib yozilgan «A.» butun dunyoga keng tarqalgan. Abu Rayhon Beruniy «A.»ni qadimgi hind tiliga tarjima qilgan. 1515 y. «A» Venetsiyada arab tilidan lytin tiliga tarjima qilinib naşr etilgan. «A.» Yevropa tillariga ham tarjima qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
«АЛ-МАГЕСТ» (араб. — ал-Мажистий, лот. Almagestum — «Буюк қурилиш») — юнон астрономи Птолемейнинг машҳур асари; 150—160-й.ларда ёзган. Бағдод халифаси Маъмуннинг фармони б-н тахминан 825 й.да араб тилига таржима қилинган. Юнон астрономик комуси ҳисобланган. «А.»да муаллиф ўзининг илмий текширишларини қўшган ҳолда ўша даврда маълум бўлган астрономик билимларни баён этган. Унда олам тузилишининг геоцентрик тизими биринчи марта баён этилган бўлиб, Қуёш, Ой, сайёралар ва юлдузларнинг кўринма ҳаракати тушунтирилади. Бу тизимга кўра, оламнинг марказида Ер туради ва у ҳаракат қилмайди. «А.»да 1028 та юлдузни ўз ичига олган қад. юлдуз жадвалларидан бири ҳам бор. Астрономиянинг чуқур тушунчаларига асосланиб ёзилган «А.» бутун дунёга кенг тарқалган. Абу Райҳон Беруний «А.»ни қадимги ҳинд тилига таржима қилган. 1515 й. «А» Венецияда араб тилидан лйтин тилига таржима қилиниб нашр этилган. «А.» Европа тилларига ҳам таржима қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.