Alançuq
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 292–293-b. — ziyouz.com
Alançuq — Jan. Ozarbayjon (Eronning şim.-ğarbi)dagi toğ yon bağrida joylaşgan mustahkam qal'a. A. uç poğona (yarus)dan iborat, har bir poğonaning qalin va baland devorlari bölgan. A. sosoniylar davrida Vizanti-yaga qarşi istehkom sifatida bunyod etilgan. Keyinçalik uning yuqori poğonalari barpo qilingan. Tarixiy manbalarda A. haqida ilk bor Amir Temurning «uç yillik yurişi» (1386—88) munosabati b-n qayd qilingan. 1387 y. kuzida Sohibqiron Sulton Ahmad Jaloyirni ta'qib etib, A.qa duç kelib, uni qamal qilgan. Qal'aning birinçi poğonasi olingaç, Töxtamişning Movarounnahrga qilgan çopquni xabari olinişi munosabati b-n qamal töxtatilgan. Amir Temur A.ni ikkinçi marta «beş yillik yuriş» (1392— 96) paytida, 1394 y. mayida qamal qilgan. Qamal işlarini Muhammad Darveş Barlos boşçiligida qöşin olib borgan, qamal çözilib ketganligi bois bu vazifa Mironşoh mirzoga topşirilgan. Biroq 1395 y. Töxtamişga qarşi qilingan yuriş tufayli A. qamali yana töxtatilgan. Amir Temur Oltin Ördani tor-mor etib qaytgaç, 1396 y. örtasida A.ni musaxxar (tobe) qilgan. «Yetti yillik yuriş» (1399—1404) paytida A. Amir Temurning harbiy istehkomi vazifasini ötagan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛАНЧУҚ — Жан. Озарбайжон (Эроннинг шим.-ғарби)даги тоғ ён бағрида жойлашган мустаҳкам қалъа. А. уч поғона (ярус)дан иборат, ҳар бир поғонанинг қалин ва баланд деворлари бўлган. А. сосонийлар даврида Византи-яга қарши истеҳком сифатида бунёд этилган. Кейинчалик унинг юқори поғоналари барпо қилинган. Тарихий манбаларда А. ҳақида илк бор Амир Темурнинг «уч йиллик юриши» (1386—88) муносабати б-н қайд қилинган. 1387 й. кузида Соҳибқирон Султон Аҳмад Жалойирни таъқиб этиб, А.қа дуч келиб, уни қамал қилган. Қалъанинг биринчи поғонаси олингач, Тўхтамишнинг Мовароуннаҳрга қилган чопқуни хабари олиниши муносабати б-н қамал тўхтатилган. Амир Темур А.ни иккинчи марта «беш йиллик юриш» (1392— 96) пайтида, 1394 й. майида қамал қилган. Қамал ишларини Муҳаммад Дарвеш Барлос бошчилигида қўшин олиб борган, қамал чўзилиб кетганлиги боис бу вазифа Мироншоҳ мирзога топширилган. Бироқ 1395 й. Тўхтамишга қарши қилинган юриш туфайли А. қамали яна тўхтатилган. Амир Темур Олтин Ўрдани тор-мор этиб қайтгач, 1396 й. ўртасида А.ни мусаххар (тобе) қилган. «Етти йиллик юриш» (1399—1404) пайтида А. Амир Темурнинг ҳарбий истеҳкоми вазифасини ўтаган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.