Albedo

Albedo (lot. albedo — oqlik) — 1) jism sirtidan qaytgan nur energiyasi miqdorining şu sirtga tuşayotgan nur energiyasi miqdoriga nisbati. A. jismning nur qaytariş qobiliyatini ifodalaydi. Tuşayotgan energiyani batamom qaytaruvçi sirt va mutlaq (absolyut) oq jismning A.si birga, mutlaq qora jismning A.si nolga teng. Real jismlarning A.si nol b-n bir orasida yotadi. Atmosferasi bor kosmik jismlarning A.si ança katta böladi. Oy va Merkuriyning A.si 0,07; Veneraniki 0,59; Yerniki 0,45; Marsniki 0,15; Yupiterniki 0,56; Saturnniki 0,63; Uranniki 0,63; Neptunniki 0,73 va h.k. 2) q.x.da A. haqidagi ma'lumotlar ekinzorlarning radiatsion rejimini örganiş uçun zarur. Xususan, ösimlikka yutiladigan qisqa tölqinli radiatsiya miqdori va fotosintez jarayonlari A. qiymatiga boğ-q. A. qiymati kattalaşgan sari yutilayotgan radiatsiyaning miqdori kamaya boradi. A.ning yillik özgarişi yer töşama sirtining özgarişiga boğliq. A.ning örtaça qiymatlari: böz tuproq, lyoss — 30— 33%, gil (soz)li çöl — 30%, öt qoplami — 20—25%, bedazor — 19—22%, qovun polizi — 23—25% va h.k. Q.x. ekinlari (ğalla, ğöza) va yaylovlar holatini ularning nur qaytariş qobiliyati kattaligi va qaytgan (akslangan) radiatsiyaning yorqinlik koeffitsiyentiga qarab miqdoriy baholaş usuli işlab çiqilgan. Bu usul hosil töplanişining agrometeorologik şaroitlarni baholaş uçun ekinzorlar holatini aviakuzatiş işlarida qöllaniladi.