Aleksandr I
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 309-b. — ziyouz.com
Aleksandr I (1777.12.12, Peterburg - 1825.19.11, Taganrog)— Rossiya imperatori (1801—25). Otasi imperator Pavel I saroydagi fitna oqibatida öldirilgaç (1801), taxtga ötiradi. A. Vena kongressi va «Muqaddas ittifoq» (1815)ning taşkilotçilaridan biri. U içki siyosatda mö'tadil liberal islohotlarni amalga oşirgan [ministrliklar va ministrlar kabineti ta'sis etgan (1802), Peterburgda pedagogika in-ti oçtirgan (1804) va b.] bölsada, şu b-n birga harbiy qişloqlar taşkil etadi, dehqon va soldatlar qözğolonini şafqatsizlik b-n bostiradi. 1810-y. lar örtasidan tarixga arakçeyevçilik nomi b-n kirgan öta reaksion içki siyosat yurita boşlagan. A. davrida Gruziya (1801), Finlyandiya (1809), Bessarabiya (1812), Ozarbayjon (1813) yerlari; sobiq Varşava gersogligi (1815) Rossiya tomonidan bosib olinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛЕКСАНДР I (1777.12.12, Петербург - 1825.19.11, Таганрог)— Россия императори (1801—25). Отаси император Павел I саройдаги фитна оқибатида ўлдирилгач (1801), тахтга ўтиради. А. Вена конгресси ва «Муқаддас иттифоқ» (1815)нинг ташкилотчиларидан бири. У ички сиёсатда мўътадил либерал ислоҳотларни амалга оширган [министрликлар ва министрлар кабинети таъсис этган (1802), Петербургда педагогика ин-ти очтирган (1804) ва б.] бўлсада, шу б-н бирга ҳарбий қишлоқлар ташкил этади, деҳқон ва солдатлар қўзғолонини шафқатсизлик б-н бостиради. 1810-й. лар ўртасидан тарихга аракчеевчилик номи б-н кирган ўта реакцион ички сиёсат юрита бошлаган. А. даврида Грузия (1801), Финляндия (1809), Бессарабия (1812), Озарбайжон (1813) ерлари; собиқ Варшава герцоглиги (1815) Россия томонидан босиб олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.