Aleksandr Ivanoviç Gersen
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com
Gersen Aleksandr Ivanoviç (taxallusi Iskandar) [1812.25.3 (6.4), Moskva —1870. 9(21 ).1, Parij; Nitssada dafn qilingan] —rus adibi, publitsist, faylasuf, revolyutsion-demokrat. Moskva un-tini tugatgan (1833). 1836 y.dan Iskandar taxallusi b-n matbuotda qatnaşgan. Londonda «Erkin rus bosmaxonasi»ni taşkil etgan (1853). «Fanda yuzakilik» (1842-43), «Tabiatii örganiş haqida maktublar» (1845—46) asarlari rus materialistik falsafasi an'analarining qaror to-pişi va taraqqiyotida salmokdi örin tutadi. G. V. G. Belinskiy izidan borib, san'atda tanqidiy realizm tamoyillarini qöllab-quvvatlagan. San'atning hayot b-n uzviy boğliqligini ta'kidlab, ilğor ğoyalarni tarğib etişda adabiyotni siyosiy minbar deb hisoblagan. «San'at san'at uçun» degan nazariyaga, şuningdek naturalizmga qarşi kuraşgan. «Kim aybdor» (1841-46), «Doktor Krupov» (1847), «Öğri zağizğon» (1948) asarlari muallifi. «Keçmiş va öylar» avtobiografik asari (1852—68) G. badiiy ijodida markaziy örin tutadi. Asar Rossiyada inqilobiy harakat tarixini real va badiiy yoritib bergan. G.ning ayrim asarlari özbek tiliga tarjima qilingan («Öğri zağizğon», 1955).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕРЦЕН Александр Иванович (тахаллуси Искандар) [1812.25.3 (6.4), Москва —1870. 9(21 ).1, Париж; Ниццада дафн қилинган] —рус адиби, публицист, файласуф, революцион-демократ. Москва ун-тини тугатган (1833). 1836 й.дан Искандар тахаллуси б-н матбуотда қатнашган. Лондонда «Эркин рус босмахонаси»ни ташкил этган (1853). «Фанда юзакилик» (1842-43), «Табиатии ўрганиш ҳақида мактублар» (1845—46) асарлари рус материалистик фалсафаси анъаналарининг қарор то-пиши ва тараққиётида салмокди ўрин тутади. Г. В. Г. Белинский изидан бориб, санъатда танқидий реализм тамойилларини қўллаб-қувватлаган. Санъатнинг ҳаёт б-н узвий боғлиқлигини таъкидлаб, илғор ғояларни тарғиб этишда адабиётни сиёсий минбар деб ҳисоблаган. «Санъат санъат учун» деган назарияга, шунингдек натурализмга қарши курашган. «Ким айбдор» (1841-46), «Доктор Крупов» (1847), «Ўғри зағизғон» (1948) асарлари муаллифи. «Кечмиш ва ўйлар» автобиографик асари (1852—68) Г. бадиий ижодида марказий ўрин тутади. Асар Россияда инқилобий ҳаракат тарихини реал ва бадиий ёритиб берган. Г.нинг айрим асарлари ўзбек тилига таржима қилинган («Ўғри зағизғон», 1955).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.