Aleksandr Mixayloviç rus organik kimyogari Zaysev
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 7–8-b. — ziyouz.com
Zaysev Aleksandr Mixayloviç rus organik kimyogari ZAYSEV Aleksandr Mixayloviç (1841.20.6, Qozon 1910.19.8) rus organik kimyogari, Peterburg FA muxbir a'zosi (1885). Qozon un-tining prof. (1871). Dietilkarbinolni sintez qilgan va organik birikmalarning yangi sinfi — laktonlarni kaşf etgan (1873). Galogenvodorodlarning töyinmagan uglevodorodlarga birikiş va galogenvodorodlarning alkilgalogenidlardan ajraliş qonuniyatini kaşf etgan (bu qonuniyat Zaysev qoidasi deb ataladi). Alkilgalogenid b-n keton aralaşmasiga rux ta'sir ettirib, uçlamçi töyingan spirt sintez qilişning yangi usulini taklif etgan (1885). Rux organik birikmalar yordamida ketonlardan uçlamçi spirtlar oliş usulini işlab çiqqan (bu usul Zaysev reaksiyasi deb ataladi). Şogirdlari b-n bir qança töyinmagan uglevodorodlar (butilen, diallil va b.) sintez qilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЗАЙЦЕВ Александр Михайлович (1841.20.6, Қозон 1910.19.8) рус органик кимёгари, Петербург ФА мухбир аъзоси (1885). Қозон ун-тининг проф. (1871). Диэтилкарбинолни синтез қилган ва органик бирикмаларнинг янги синфи — лактонларни кашф этган (1873). Галогенводородларнинг тўйинмаган углеводородларга бирикиш ва галогенводородларнинг алкилгалогенидлардан ажралиш қонуниятини кашф этган (бу қонуният Зайцев қоидаси деб аталади). Алкилгалогенид б-н кетон аралашмасига рух таъсир эттириб, учламчи тўйинган спирт синтез қилишнинг янги усулини таклиф этган (1885). Рух органик бирикмалар ёрдамида кетонлардан учламчи спиртлар олиш усулини ишлаб чиққан (бу усул Зайцев реакцияси деб аталади). Шогирдлари б-н бир қанча тўйинмаган углеводородлар (бутилен, диаллил ва б.) синтез қилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.