Aleksandr Sergeyeviç Griboyedov
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 445–446-b. — ziyouz.com
Griboyedov Aleksandr Sergeyeviç [1795.4.(15).1, Moskva-1829.30.1(11.2), Tehron, Tbilisida dafn etilgan] — rus yozuvçisi, diplomat. Moskva un-tining falsafa, til-adabiyot, huquq va fizikamatematika f-tlarida öqigan (1806-10). Talabaliq yillarida bölajak dekabrist (N.M. vaA. 3. Muravyovlar, I. D. Yakuşkin, A.I. Yakuboviç)lar b-n aloqada böladi. Keyinçalik rus mutafakkiri va publitsisti P.Ya. Çaadayev b-n yaqindan tanişadi. 1812 y.da köngilli bölib armiyaga xizmatga kiradi. Rossiyaning Erondagi elçisi bölib işlayotgan vaqtida mutaassiblar tomonidan vahşiylarça öldirilgan. G. dastlab fransuz yozuvçilariga taqlidan komediyalar («Yoş kelin-kuyovlar» 1815; «Talaba», 1817) yozgan. «1812 yil» pyesasi (1824— 25) vatanparvarlik va fuqarolik ruhi b-n suğorilgan. «Aqllilik balosi» (1824) komediyasi G.ga katta şuhrat keltirdi. Dastlab qölyozma holida tarqalgan bu komediya rus adabiyoti, rus dramaturgiyasi va rus teatrining ösişida muhim bosqiç böldi. G. bu asarda rus jamiyatidagi ijtimoiy va ma'naviy qoloqlikni qattiq foş qiladi, uning rivojiga tösiq bölib turgan zodagonlarning farosatsizligi, kaltafahmligi va xudbinligi ustidan kuladi. Asar fojiaviy ruhda yozilgan. G.ning «Aqllilik balosi» komediyasi Toşkentdagi rus akademik drama teatrida sahnalaştirilgan. Ad,: Piksanov N. K., A.S.Griboyedov i yego tvorçestvo, M., 1945; Lebedev A. A., Griboyedov. Fakti i gipotezi, M., 1980.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГРИБОЕДОВ Александр Сергеевич [1795.4.(15).1, Москва-1829.30.1(11.2), Теҳрон, Тбилисида дафн этилган] — рус ёзувчиси, дипломат. Москва ун-тининг фалсафа, тил-адабиёт, ҳуқуқ ва физикаматематика ф-тларида ўқиган (1806-10). Талабалиқ йилларида бўлажак декабрист (Н.М. ваА. 3. Муравьёвлар, И. Д. Якушкин, А.И. Якубович)лар б-н алоқада бўлади. Кейинчалик рус мутафаккири ва публицисти П.Я. Чаадаев б-н яқиндан танишади. 1812 й.да кўнгилли бўлиб армияга хизматга киради. Россиянинг Эрондаги элчиси бўлиб ишлаётган вақтида мутаассиблар томонидан ваҳшийларча ўлдирилган. Г. дастлаб француз ёзувчиларига тақлидан комедиялар («Ёш келин-куёвлар» 1815; «Талаба», 1817) ёзган. «1812 йил» пьесаси (1824— 25) ватанпарварлик ва фуқаролик руҳи б-н суғорилган. «Ақллилик балоси» (1824) комедияси Г.га катта шуҳрат келтирди. Дастлаб қўлёзма ҳолида тарқалган бу комедия рус адабиёти, рус драматургияси ва рус театрининг ўсишида муҳим босқич бўлди. Г. бу асарда рус жамиятидаги ижтимоий ва маънавий қолоқликни қаттиқ фош қилади, унинг ривожига тўсиқ бўлиб турган зодагонларнинг фаросатсизлиги, калтафаҳмлиги ва худбинлиги устидан кулади. Асар фожиавий руҳда ёзилган. Г.нинг «Ақллилик балоси» комедияси Тошкентдаги рус академик драма театрида саҳналаштирилган. Ад,: Пиксанов Н. К., А.С.Грибоедов и его творчество, М., 1945; Лебедев А. А., Грибоедов. Факты и гипотезы, М., 1980.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.