Aleksandrr Grigoryeviç Stoletov
Manba: ÖzME, 8-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 615-b. — ziyouz.com
Stoletov Aleksandrr Grigoryeviç [1839.29.7 (10.8), Vladimir — 1896.15(27).5, Moskva] — rus fizigi. Moskva un-tini tugatgan (1860), şu un-t öqituvçisi (1866 y.dan), prof. (1873 y.dan). Asosiy ilmiy işlari elektr va magnetizm hodisalari muammolariga oid. S. temirning magnit xossalarini örganib (1872), magnit qabulçanlikning magnit maydon kuçlanganligiga boğliqlik egri çiziği maksimum qiymatga ega bölişini körsatgan. Elektromagnit va elektrostatik birliklar nisbatini anikdab, yoruğlik tezligiga yaqin qiymatni hosil qildi (1876). Taşki fotoeffekt hodisasi ustida kuzatişlar olib borib (1889-99), fototok kuçining yoruğlik intensivligiga boğliklik qonuni (Stoletov qonuni)ni kaşf etdi. S. fotoeffektni örganiş böyiça olib borgan tajribalarda qöllagan elektr sxema zamonaviy fotoelement timsoli bölib qoldi. Fotoeffekt hodisasi ustida olib borgan tekşirişlari uni jahonga tanitdi. S. gaz razryadi nazariyasiga katta hissa qöşdi, moddalarning kritik xrlatini va b.ni örgandi. Moskva un-tida fizika lab.ga asos soldi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СТОЛЕТОВ Александрр Григорьевич [1839.29.7 (10.8), Владимир — 1896.15(27).5, Москва] — рус физиги. Москва ун-тини тугатган (1860), шу ун-т ўқитувчиси (1866 й.дан), проф. (1873 й.дан). Асосий илмий ишлари электр ва магнетизм ҳодисалари муаммоларига оид. С. темирнинг магнит хоссаларини ўрганиб (1872), магнит қабулчанликнинг магнит майдон кучланганлигига боғлиқлик эгри чизиғи максимум қийматга эга бўлишини кўрсатган. Электромагнит ва электростатик бирликлар нисбатини аникдаб, ёруғлик тезлигига яқин қийматни ҳосил қилди (1876). Ташки фотоэффект ҳодисаси устида кузатишлар олиб бориб (1889-99), фототок кучининг ёруғлик интенсивлигига боғликлик қонуни (Столетов қонуни)ни кашф этди. С. фотоэффектни ўрганиш бўйича олиб борган тажрибаларда қўллаган электр схема замонавий фотоэлемент тимсоли бўлиб қолди. Фотоэффект ҳодисаси устида олиб борган текширишлари уни жаҳонга танитди. С. газ разряди назариясига катта ҳисса қўшди, моддаларнинг критик хрлатини ва б.ни ўрганди. Москва ун-тида физика лаб.га асос солди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.