Alekseyevna Yekaterina II
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 19–20-b. — ziyouz.com
Yekaterina II Alekseyevna (1729.21.4 — 1796.6.11) — Rossiya imperatori (1762—96). Nemis knyazlari avlodidan, asli ismi Sofiya Frederika Avgusta Angalt-Serbstskaya. 1744 y.da Rossiya imperatori Yelizaveta Petrovna panohiga kelgaç, pravoslav diniga ötgan va Yekaterina Alekseyevna nomini qabul qilgan. 1745 y.da Pyotr III ga nikohlangan. Ye. II gvardiyaçi ofitserlar yordamida saroy töntarişi yasagan (1762 y. 28 iyun). Pyotr III ni qamoqqa oldirib, 5 iyulda öldirtirgan va uzi taxtga ötirgan. Uning içki va taşki siyosati dvoryanlar manfaatini himoya qilişga, krepostnoylik va mustabid hokimiyatni kuçaytirişga qaratilgan 1775 y.gi gubernya islohoti, 1785 y.da dvoryanlarga berilgan imtiyozlar va b. tadbirlar dvoryanlar hukmronligini mustahkamlaşga xizmat qildi. Ye. II davrida Pugaçyov qözğoloni (1773—75) bölgan; rus-turk uruşi (1768—74, 1787—91) natijasida Rossiya Qora dengizda uzil-kesil mustahkamlanib olgan; Şim. Qora dengiz böyi, Qrim, Kuban çöllari qöşib olingan. Şarqiy Gruziya Rossiya tobeligiga qabul qilingan (1783). Ukraina va Belorussiyaning bir qismi Rossiyaga qöşib olingan. Volter va b. fransuz ma'rifatparvarlari b-n xat yozişgan. Köpgina dramatik, publitsistik, ilmiyommabop maqolalar muallifi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЕКАТЕРИНА II Алексеевна (1729.21.4 — 1796.6.11) — Россия императори (1762—96). Немис князлари авлодидан, асли исми София Фредерика Августа Ангальт-Цербстская. 1744 й.да Россия императори Елизавета Петровна паноҳига келгач, православ динига ўтган ва Екатерина Алексеевна номини қабул қилган. 1745 й.да Пётр III га никоҳланган. Е. II гвардиячи офицерлар ёрдамида сарой тўнтариши ясаган (1762 й. 28 июнь). Пётр III ни қамоққа олдириб, 5 июлда ўлдиртирган ва узи тахтга ўтирган. Унинг ички ва ташки сиёсати дворянлар манфаатини ҳимоя қилишга, крепостнойлик ва мустабид ҳокимиятни кучайтиришга қаратилган 1775 й.ги губерня ислоҳоти, 1785 й.да дворянларга берилган имтиёзлар ва б. тадбирлар дворянлар ҳукмронлигини мустаҳкамлашга хизмат қилди. Е. II даврида Пугачёв қўзғолони (1773—75) бўлган; рус-турк уруши (1768—74, 1787—91) натижасида Россия Қора денгизда узил-кесил мустаҳкамланиб олган; Шим. Қора денгиз бўйи, Қрим, Кубань чўллари қўшиб олинган. Шарқий Грузия Россия тобелигига қабул қилинган (1783). Украина ва Белоруссиянинг бир қисми Россияга қўшиб олинган. Вольтер ва б. француз маърифатпарварлари б-н хат ёзишган. Кўпгина драматик, публицистик, илмийоммабоп мақолалар муаллифи.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.