Algebraik geometriya
Manba: ÖzME, 1-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 304-b. — ziyouz.com
Algebraik geometriya - mat. ning algebraik çiziq, algebraik sirt va, umuman, algebraik köp xilliklarni örganadigan qismi. A.g. da isbotlanadigan köpgina teoremalar sof geometrik teoremalar, ya'ni ular fazoviy koordinatlar b-n boğlanmagan, lekin, odatda, algebraik metodlar b-n isbotlanadi. A.g.ning kuçli transsendent usullaridan biri algebraik sirtlar böyiça olingan karrali integrallarni örganişdir. A.g. tatbiklari sifatida 3 va 4 tartibli algebraik çiziq va sirtlarni tasniflaşni köraylik, 3- tartibli çiziqlar tasniflaşni Nyuton taklif qilgan. Tekislikdagi egri çiziqlarning A.g.si juda yaxşi örganilgan. Proyektiv nuqtai nazardan barça aynimagan 2-tartibli çiziqlar (konus kesmalar) bir xil tuzilgan: bu çiziqlarning biri ikkinçisiga bir qiymatli proyektiv almaştiriş yordamida özaro aks ettirilişi mumkin. 1,2- tipdagi çiziqlar ratsional ifodalar yordamida parametrik körinişda berilişi mumkin, 3- tip çiziq esa bunday xususiyatga ega emas. Bir çiziq har bir nuqtasining koordinatlari orqali ratsional ifodalanişi mumkin; aksinça bölsa, u holda bu ikki tekis algebraik çiziqbiratsional ekvivalent deyiladi. Tekis algebraik çiziqlar biratsional ekvivalentlik aiikligigaça töla tasniflangan.
Javod Hojiyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
АЛГЕБРАИК ГЕОМЕТРИЯ - мат. нинг алгебраик чизиқ, алгебраик сирт ва, умуман, алгебраик кўп хилликларни ўрганадиган қисми. А.г. да исботланадиган кўпгина теоремалар соф геометрик теоремалар, яъни улар фазовий координатлар б-н боғланмаган, лекин, одатда, алгебраик методлар б-н исботланади. А.г.нинг кучли трансцендент усулларидан бири алгебраик сиртлар бўйича олинган каррали интегралларни ўрганишдир. А.г. татбиклари сифатида 3 ва 4 тартибли алгебраик чизиқ ва сиртларни таснифлашни кўрайлик, 3- тартибли чизиқлар таснифлашни Ньютон таклиф қилган. Текисликдаги эгри чизиқларнинг А.г.си жуда яхши ўрганилган. Проектив нуқтаи назардан барча айнимаган 2-тартибли чизиқлар (конус кесмалар) бир хил тузилган: бу чизиқларнинг бири иккинчисига бир қийматли проектив алмаштириш ёрдамида ўзаро акс эттирилиши мумкин. 1,2- типдаги чизиқлар рационал ифодалар ёрдамида параметрик кўринишда берилиши мумкин, 3- тип чизиқ эса бундай хусусиятга эга эмас. Бир чизиқ ҳар бир нуқтасининг координатлари орқали рационал ифодаланиши мумкин; аксинча бўлса, у ҳолда бу икки текис алгебраик чизиқбирационал эквивалент дейилади. Текис алгебраик чизиқлар бирационал эквивалентлик аииклигигача тўла таснифланган.
Жавод Ҳожиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.